॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खाने वाला, निगलने वाला
व्युत्पत्ति: अद्-क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अद् / अत् | अदौ | अदः |
| द्वितीया | अदम् | अदौ | अदः |
| तृतीया | अदा | अद्भ्याम् | अद्भिः |
| चतुर्थी | अदे | अद्भ्याम् | अद्भ्यः |
| पञ्चमी | अदः | अद्भ्याम् | अद्भ्यः |
| षष्ठी | अदः | अदोः | अदाम् |
| सप्तमी | अदि | अदोः | अत्सु |
| सम्बोधन | हे अद् / हे अत् | हे अदौ | हे अदः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: रंग देना, रंगना
संस्कृत: रागे
अंग्रेज़ी: to paint, to color
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रजतात् / रजताद् / रजतु | रजताम् | रजन्तु |
| मध्यम | रज / रजतात् / रजताद् | रजतम् | रजत |
| उत्तम | रजानि | रजाव | रजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रजति · लट् (आत्मने.): रजते · लिट्: ररञ्ज · लिट् (आत्मने.): ररञ्जे · लुट्: रङ्क्ता · लुट् (आत्मने.): रङ्क्ता · लृट्: रङ्क्ष्यति · लृट् (आत्मने.): रङ्क्ष्यते · लोट्: रजतात् · लोट् (आत्मने.): रजताम् · लङ्: अरजत् · लङ् (आत्मने.): अरजत · विधिलिङ्: रजेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): रजेत · आशीर्लिङ्: रज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रङ्क्षीष्ट · लुङ्: अराङ्क्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अरङ्क्त · लृङ्: अरङ्क्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरङ्क्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रञ्जन · ण्वुल्: रञ्जकः · तृच्: रङ्क्ता · ण्यत्: रञ्ज्यः · तव्य: रङ्क्तव्यः · अनीयर्: रञ्जनीयः · क्त: रक्तः · क्तवतु: रक्तवान् · शतृ: रजन् · स्य-शतृ: रङ्क्ष्यन् · शानच्: रजमानः · क्त्वा: रक्त्वा · ल्यप्: प्ररज्य · तुमुन्: रङ्क्तुम् · णमुल्: रञ्जम् · घञ्: रागः · क्तिन्: रक्ति · क्वसु: रेजिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अत् | अद् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अद् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | अद् (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
| ह-रज | समास: ह + रञ्ज् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रञ्ज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: रज (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अत् 📚 ➤ खाने वाला, निगलने वाला
हरज 📚ह 📚रञ्ज् ➤ ह (बलबोधक निपात जो पूर्ववर्ती शब्द पर बल देता है, इस…) + रञ्ज् (रंग देना, रंगना)
संस्कृत: रागे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अद् 📚 | cl. 2. P. अत्ति, आद, अत्स्यति, अत्तुम्, to eat, consume, devour, Ved.… | 🔵🟣 |
| रञ्ज् 📚 | or रज् cl. 1. 4. P. Ā. (Dhātup. xxiii, 30; xxvi, 58) रजति, ˚ते (only G… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अद्धरज | अत् + ह | पूर्वसवर्ण | झयो होऽन्यतरस्याम् (८.४.६२) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड