॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, गिनना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: गतौ सङ्ख्याने च
अंग्रेज़ी: to go, to count, to enumerate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कलयति | कलयतः | कलयन्ति |
| मध्यम | कलयसि | कलयथः | कलयथ |
| उत्तम | कलयामि | कलयावः | कलयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कलयति · लट् (आत्मने.): कलयते · लिट्: कलयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): कलयाञ्चक्रे · लुट्: कलयिता · लुट् (आत्मने.): कलयिता · लृट्: कलयिष्यति · लृट् (आत्मने.): कलयिष्यते · लोट्: कलयतात् · लोट् (आत्मने.): कलयताम् · लङ्: अकलयत् · लङ् (आत्मने.): अकलयत · विधिलिङ्: कलयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): कलयेत · आशीर्लिङ्: कल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कलयिषीष्ट · लुङ्: अचकलत् · लुङ् (आत्मने.): अचकलत · लृङ्: अकलयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अकलयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कलन · ण्वुल्: कलकः · तृच्: कलयिता · यत्: कल्यः · तव्य: कलयितव्यः · अनीयर्: कलनीयः · क्त: कलितः · क्तवतु: कलितवान् · शतृ: कलयन् · स्य-शतृ: कलयिष्यन् · शानच्: कलयमानः · क्त्वा: कलयित्वा · ल्यप्: प्रकलय्य · तुमुन्: कलयितुम् · णमुल्: कलम् · क्तिन्: कल्ति · क्वसु: कलयाम्बभूवान्
अर्थ: ब्रह्मा
संस्कृत: जलम्, शिरः · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
व्युत्पत्ति: कच्-ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कम् | के | कानि |
| द्वितीया | कम् | के | कानि |
| तृतीया | केन | काभ्याम् | कैः |
| चतुर्थी | काय | काभ्याम् | केभ्यः |
| पञ्चमी | कात् / काद् | काभ्याम् | केभ्यः |
| षष्ठी | कस्य | कयोः | कानाम् |
| सप्तमी | के | कयोः | केषु |
| सम्बोधन | हे क | हे के | हे कानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अपकलम् 📚 ➤ जाना, गिनना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: गतौ सङ्ख्याने च
क 📚 ➤ ब्रह्मा
संस्कृत: जलम्, शिरः · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कल् 📚 | (in comp. for 2. कद्) | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अपकलंक | अपकलम् + क | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड