॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शांत करना, दमन करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: उपशमे
अंग्रेज़ी: to be calm, to be pacified, to be quiet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दाम्यति | दाम्यतः | दाम्यन्ति |
| मध्यम | दाम्यसि | दाम्यथः | दाम्यथ |
| उत्तम | दाम्यामि | दाम्यावः | दाम्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दाम्यति · लिट्: ददाम · लुट्: दमिता · लृट्: दमिष्यति · लोट्: दाम्यतात् · लङ्: अदाम्यत् · विधिलिङ्: दाम्येत् · आशीर्लिङ्: दम्यात् · लुङ्: अदमत् · लृङ्: अदमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दमन · ण्वुल्: दमकः · तृच्: दमिता · यत्: दम्यः · तव्य: दमितव्यः · अनीयर्: दमनीयः · क्त: दान्तः · क्तवतु: दान्तवान् · शतृ: दाम्यन् · स्य-शतृ: दमिष्यन् · क्त्वा: दान्त्वा · ल्यप्: प्रदम्य · तुमुन्: दमितुम् · णमुल्: दमम् · घञ्: दमः · क्तिन्: दान्ति · क्वसु: देमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अपदमम् | अव्यय — अप + दम् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: अपदम (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | अपदम (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
अपदमम् 📚 ➤ शांत करना, दमन करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: उपशमे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दम् 📚 | cl. 4. दाम्यति (Pāṇ. vii, 3, 74; ind.p. दान्त्वा and दमित्वा, 2, 56; a… | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड