॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्राप्त होना, ले जाना, पाना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: प्रापणे
अंग्रेज़ी: to obtain, to carry, to take
व्युत्पत्ति: नी+ण्यत् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नेयः | नेयौ | नेयाः |
| द्वितीया | नेयम् | नेयौ | नेयान् |
| तृतीया | नेयेन | नेयाभ्याम् | नेयैः |
| चतुर्थी | नेयाय | नेयाभ्याम् | नेयेभ्यः |
| पञ्चमी | नेयात् / नेयाद् | नेयाभ्याम् | नेयेभ्यः |
| षष्ठी | नेयस्य | नेययोः | नेयानाम् |
| सप्तमी | नेये | नेययोः | नेयेषु |
| सम्बोधन | हे नेय | हे नेयौ | हे नेयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नयति | नयतः | नयन्ति |
| मध्यम | नयसि | नयथः | नयथ |
| उत्तम | नयामि | नयावः | नयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नयति · लट् (आत्मने.): नयते · लिट्: निनाय · लिट् (आत्मने.): निन्ये · लुट्: नेता · लुट् (आत्मने.): नेता · लृट्: नेष्यति · लृट् (आत्मने.): नेष्यते · लोट्: नयतात् · लोट् (आत्मने.): नयताम् · लङ्: अनयत् · लङ् (आत्मने.): अनयत · विधिलिङ्: नयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): नयेत · आशीर्लिङ्: नीयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): नेषीष्ट · लुङ्: अनैषीत् · लुङ् (आत्मने.): अनेष्ट · लृङ्: अनेष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अनेष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नयन · ण्वुल्: नायकः · तृच्: नेता · यत्: नेयः · तव्य: नेतव्यः · अनीयर्: नयनीयः · क्त: नीतः · क्तवतु: नीतवान् · शतृ: नयन् · स्य-शतृ: नेष्यन् · शानच्: नयमानः · क्त्वा: नीत्वा · ल्यप्: प्रणीय · तुमुन्: नेतुम् · णमुल्: नायम् · घञ्: नायः · क्तिन्: नीति · क्वसु: निनीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अपनेय | नेय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अप + नी + यत् 📚 अन्य सम्भावना: नेय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अप + नी + यत् | अपनेय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अपनेय 📚 ➤ प्राप्त होना, ले जाना, पाना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: प्रापणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नेय 📚 | ले जाने योग्य | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड