॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
अंग्रेज़ी: to go, to obtain, to reach
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अरणीयः | अरणीयौ | अरणीयाः |
| द्वितीया | अरणीयम् | अरणीयौ | अरणीयान् |
| तृतीया | अरणीयेन | अरणीयाभ्याम् | अरणीयैः |
| चतुर्थी | अरणीयाय | अरणीयाभ्याम् | अरणीयेभ्यः |
| पञ्चमी | अरणीयात् / अरणीयाद् | अरणीयाभ्याम् | अरणीयेभ्यः |
| षष्ठी | अरणीयस्य | अरणीययोः | अरणीयानाम् |
| सप्तमी | अरणीये | अरणीययोः | अरणीयेषु |
| सम्बोधन | हे अरणीय | हे अरणीयौ | हे अरणीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऋच्छति | ऋच्छतः | ऋच्छन्ति |
| मध्यम | ऋच्छसि | ऋच्छथः | ऋच्छथ |
| उत्तम | ऋच्छामि | ऋच्छावः | ऋच्छामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋच्छति · लिट्: आर · लुट्: अर्ता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋच्छतात् · लङ्: आर्च्छत् · विधिलिङ्: ऋच्छेत् · आशीर्लिङ्: अर्यात् · लुङ्: आर्षीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अर्ता · यत्: अर्यः · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अर्तव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ऋतः · क्तवतु: ऋतवान् · शतृ: ऋच्छन् · स्य-शतृ: अरिष्यन् · क्त्वा: ऋत्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तुम् · णमुल्: आरम् · घञ्: आरः · क्तिन्: ऋति · क्वसु: अरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अपारणीय | अरणीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अप + ऋ + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: अरणीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अप + ऋ + अनीयर् | अपारणीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अपारणीय 📚 ➤ जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अरणीय 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड