॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सम्पादन करना, पाना, पैदा करना
संस्कृत: अर्जने
अंग्रेज़ी: to procure,to earn, to obtain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अर्जतात् / अर्जताद् / अर्जतु | अर्जताम् | अर्जन्तु |
| मध्यम | अर्ज / अर्जतात् / अर्जताद् | अर्जतम् | अर्जत |
| उत्तम | अर्जानि | अर्जाव | अर्जाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अर्जति · लिट्: आनर्ज · लुट्: अर्जिता · लृट्: अर्जिष्यति · लोट्: अर्जतात् · लङ्: आर्जत् · विधिलिङ्: अर्जेत् · आशीर्लिङ्: अर्ज्यात् · लुङ्: आर्जीत् · लृङ्: आर्जिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अर्जन · ण्वुल्: अर्जकः · तृच्: अर्जिता · ण्यत्: अर्ज्यः · तव्य: अर्जितव्यः · अनीयर्: अर्जनीयः · क्त: अर्जितः · क्तवतु: अर्जितवान् · शतृ: अर्जन् · स्य-शतृ: अर्जिष्यन् · क्त्वा: अर्जित्वा · ल्यप्: प्रार्ज्य · तुमुन्: अर्जितुम् · णमुल्: अर्जम् · घञ्: अर्गः · क्तिन्: अर्क्ति · क्वसु: आनर्जिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अप्-अर्ज | समास: अप् + अर्ज् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अर्ज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अर्ज (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अर्ज् + अच् | अर्ज (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अर्ज् + अच् |
अप्अर्ज 📚अप् 📚अर्ज् ➤ अप् (पानी) + अर्ज् (सम्पादन करना, पाना, पैदा करना)
संस्कृत: अर्जने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अप् 📚 | जल । पानी | 🟠🔵🟣🟢 |
| अर्ज् 📚 | cl. 1. P. अर्जति (perf. 3. pl. आनर्जुः) to procure, acquire, Naiṣ. & B… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अबर्ज | अप् + अर्ज | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड