॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: जुगुप्सायां कृपायां च
अंग्रेज़ी: to pity, to hate, to criticize, to abuse, to favour
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अर्तः | अर्तौ | अर्ताः |
| द्वितीया | अर्तम् | अर्तौ | अर्तान् |
| तृतीया | अर्तेन | अर्ताभ्याम् | अर्तैः |
| चतुर्थी | अर्ताय | अर्ताभ्याम् | अर्तेभ्यः |
| पञ्चमी | अर्तात् / अर्ताद् | अर्ताभ्याम् | अर्तेभ्यः |
| षष्ठी | अर्तस्य | अर्तयोः | अर्तानाम् |
| सप्तमी | अर्ते | अर्तयोः | अर्तेषु |
| सम्बोधन | हे अर्त | हे अर्तौ | हे अर्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऋतीयते | ऋतीयेते | ऋतीयन्ते |
| मध्यम | ऋतीयसे | ऋतीयेथे | ऋतीयध्वे |
| उत्तम | ऋतीये | ऋतीयावहे | ऋतीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ऋतीयते · लिट्: आनर्त · लिट् (आत्मने.): ऋतीयाञ्चक्रे · लुट्: अर्तिता · लुट् (आत्मने.): ऋतीयिता · लृट्: अर्तिष्यति · लृट् (आत्मने.): ऋतीयिष्यते · लोट् (आत्मने.): ऋतीयताम् · लङ् (आत्मने.): आर्तीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): ऋतीयेत · आशीर्लिङ्: ऋत्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ऋतीयिषीष्ट · लुङ्: आर्तीत् · लुङ् (आत्मने.): आर्तीयिष्ट · लृङ्: आर्तिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आर्तीयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अर्तन · ण्वुल्: अर्तकः · तृच्: अर्तिता · यत्: ऋतीय्यः · तव्य: अर्तितव्यः · अनीयर्: अर्तनीयः · क्त: ऋतितः · क्तवतु: ऋतितवान् · शानच्: ऋतीयमानः · क्त्वा: ऋतित्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तितुम् · णमुल्: अर्तम् · घञ्: अर्तः · क्तिन्: ऋत्ति · क्वसु: आनृतिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अप्-अर्त | समास: अप् + अर्त तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अर्त (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ऋत् + घञ् 📚 |
अप्अर्त 📚अप् 📚अर्त ➤ अप् (पानी) + अर्त ((भाववाचक कृदन्त))
संस्कृत: जुगुप्सायां कृपायां च
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अबर्त | अप् + अर्त | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड