॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, शब्द करना, सेवा करना
संस्कृत: गतौ शब्दे सम्भक्तौ च
अंग्रेज़ी: to go, to sound, to serve, to help, to be slave
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमतात् / अमताद् / अमतु | अमताम् | अमन्तु |
| मध्यम | अम / अमतात् / अमताद् | अमतम् | अमत |
| उत्तम | अमानि | अमाव | अमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अमति · लिट्: आम · लुट्: अमिता · लृट्: अमिष्यति · लोट्: अमतात् · लङ्: आमत् · विधिलिङ्: अमेत् · आशीर्लिङ्: अम्यात् · लुङ्: आमीत् · लृङ्: आमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अमन · ण्वुल्: अमकः · तृच्: अमिता · यत्: अम्यः · तव्य: अमितव्यः · अनीयर्: अमनीयः · क्त: आन्तः · क्तवतु: आन्तवान् · शतृ: अमन् · स्य-शतृ: अमिष्यन् · क्त्वा: अमित्वा · ल्यप्: प्राम्य · तुमुन्: अमितुम् · णमुल्: अमम् · घञ्: अमः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आमिवान्
अर्थ: सोना, नींद लेना, फेंकना, उड़ाना, बिखेरना
संस्कृत: स्वप्नक्षेपणयोः
अंग्रेज़ी: to sleep, to throw, to cast, to throw in air
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | इलतात् / इलताद् / इलतु | इलताम् | इलन्तु |
| मध्यम | इल / इलतात् / इलताद् | इलतम् | इलत |
| उत्तम | इलानि | इलाव | इलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: इलति · लिट्: इयेल · लुट्: एलिता · लृट्: एलिष्यति · लोट्: इलतात् · लङ्: ऐलत् · विधिलिङ्: इलेत् · आशीर्लिङ्: इल्यात् · लुङ्: ऐलीत् · लृङ्: ऐलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: एलन · ण्वुल्: एलकः · तृच्: एलिता · ण्यत्: एल्यः · तव्य: एलितव्यः · अनीयर्: एलनीयः · क्त: इलितः · क्तवतु: इलितवान् · शतृ: इलन् · स्य-शतृ: एलिष्यन् · क्त्वा: एलित्वा · ल्यप्: प्रेल्य · तुमुन्: एलितुम् · णमुल्: एलम् · घञ्: एलः · क्तिन्: इल्ति · क्वसु: ईलिवान्
अम 📚 ➤ जाना, शब्द करना, सेवा करना
संस्कृत: गतौ शब्दे सम्भक्तौ च
इल 📚 ➤ सोना, नींद लेना, फेंकना, उड़ाना, बिखेरना
संस्कृत: स्वप्नक्षेपणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अम् 📚 | ind. quickly, a little, (g. चादि, q.v.) | 🔵🟣🟢🟤 |
| इल् 📚 | cl. 6. P. इलति (इयेल, एलिष्यति, ऐलीत्, एलितुम्, Dhātup. xxviii, 65) to… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अमेल | अम + इल | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड