॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अर्जन करना, उद्योग करना, तैयार करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: प्रतियत्ने
अंग्रेज़ी: to earn, to do business, to prepare
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अर्जयति | अर्जयतः | अर्जयन्ति |
| मध्यम | अर्जयसि | अर्जयथः | अर्जयथ |
| उत्तम | अर्जयामि | अर्जयावः | अर्जयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अर्जयति · लट् (आत्मने.): अर्जयते · लिट्: अर्जयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): अर्जयाञ्चक्रे · लुट्: अर्जयिता · लुट् (आत्मने.): अर्जयिता · लृट्: अर्जयिष्यति · लृट् (आत्मने.): अर्जयिष्यते · लोट्: अर्जयतात् · लोट् (आत्मने.): अर्जयताम् · लङ्: आर्जयत् · लङ् (आत्मने.): आर्जयत · विधिलिङ्: अर्जयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): अर्जयेत · आशीर्लिङ्: अर्ज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अर्जयिषीष्ट · लुङ्: आर्जिजत् · लुङ् (आत्मने.): आर्जिजत · लृङ्: आर्जयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आर्जयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अर्जन · ण्वुल्: अर्जकः · तृच्: अर्जयिता · यत्: अर्ज्यः · तव्य: अर्जयितव्यः · अनीयर्: अर्जनीयः · क्त: अर्जितः · क्तवतु: अर्जितवान् · शतृ: अर्जयन् · स्य-शतृ: अर्जयिष्यन् · शानच्: अर्जयमानः · क्त्वा: अर्जयित्वा · ल्यप्: प्रार्ज्य · तुमुन्: अर्जयितुम् · णमुल्: अर्जम् · क्तिन्: अर्क्ति · क्वसु: अर्जयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अर्जम् | अव्यय — अर्ज् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — ऋज् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | अर्ज (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अर्ज् + अच् |
अर्जम् 📚 ➤ अर्जन करना, उद्योग करना, तैयार करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: प्रतियत्ने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अर्ज् 📚 | cl. 1. P. अर्जति (perf. 3. pl. आनर्जुः) to procure, acquire, Naiṣ. & B… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड