॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अक्रिय, स्फूर्तिहीन, सुप्त, आलसी
व्युत्पत्ति: न लसति व्याप्रियते - लस् + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अलसत्वम् | अलसत्वे | अलसत्वानि |
| द्वितीया | अलसत्वम् | अलसत्वे | अलसत्वानि |
| तृतीया | अलसत्वेन | अलसत्वाभ्याम् | अलसत्वैः |
| चतुर्थी | अलसत्वाय | अलसत्वाभ्याम् | अलसत्वेभ्यः |
| पञ्चमी | अलसत्वात् / अलसत्वाद् | अलसत्वाभ्याम् | अलसत्वेभ्यः |
| षष्ठी | अलसत्वस्य | अलसत्वयोः | अलसत्वानाम् |
| सप्तमी | अलसत्वे | अलसत्वयोः | अलसत्वेषु |
| सम्बोधन | हे अलसत्व | हे अलसत्वे | हे अलसत्वानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अलसत्व | अलसत्व (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · तद्धित: अलस + त्व (भाववाचक) 📚 अन्य सम्भावना: अलसत्व (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · तद्धित: अलस + त्व (भाववाचक) | अलसत्व (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · तद्धित: अलस + त्व (भाववाचक) |
अलसत्व 📚 ➤ अक्रिय, स्फूर्तिहीन, सुप्त, आलसी
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अलसत्व 📚 | f. or अ-लस—त्व, n. idleness | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड