॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, चमकना, लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
अंग्रेज़ी: to go, to shine, to glow, to take
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | असः | असौ | असाः |
| द्वितीया | असम् | असौ | असान् |
| तृतीया | असेन | असाभ्याम् | असैः |
| चतुर्थी | असाय | असाभ्याम् | असेभ्यः |
| पञ्चमी | असात् / असाद् | असाभ्याम् | असेभ्यः |
| षष्ठी | असस्य | असयोः | असानाम् |
| सप्तमी | असे | असयोः | असेषु |
| सम्बोधन | हे अस | हे असौ | हे असाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असति | असतः | असन्ति |
| मध्यम | अससि | असथः | असथ |
| उत्तम | असामि | असावः | असामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: असति · लट् (आत्मने.): असते · लिट्: आस · लिट् (आत्मने.): आसे · लुट्: असिता · लुट् (आत्मने.): असिता · लृट्: असिष्यति · लृट् (आत्मने.): असिष्यते · लोट्: असतात् · लोट् (आत्मने.): असताम् · लङ्: आसत् · लङ् (आत्मने.): आसत · विधिलिङ्: असेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): असेत · आशीर्लिङ्: अस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): असिषीष्ट · लुङ्: आसीत् · लुङ् (आत्मने.): आसिष्ट · लृङ्: आसिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आसिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: असन · ण्वुल्: आसकः · तृच्: असिता · ण्यत्: आस्यः · तव्य: असितव्यः · अनीयर्: असनीयः · क्त: असितः · क्तवतु: असितवान् · शतृ: असन् · स्य-शतृ: असिष्यन् · शानच्: असमानः · क्त्वा: असित्वा · ल्यप्: प्रास्य · तुमुन्: असितुम् · णमुल्: आसम् · घञ्: आसः · क्तिन्: अस्ति · क्वसु: आसिवान्
अर्थ: एकत्र होना, इकठ्ठा करना या होना
संस्कृत: समवाये
अंग्रेज़ी: to be gather, to be collected
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | उवोच | ऊचतुः | ऊचुः |
| मध्यम | उवोचिथ | ऊचथुः | ऊच |
| उत्तम | उवोच | ऊचिव | ऊचिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: उच्यति · लिट्: उवोच · लुट्: ओचिता · लृट्: ओचिष्यति · लोट्: उच्यतात् · लङ्: औच्यत् · विधिलिङ्: उच्येत् · आशीर्लिङ्: उच्यात् · लुङ्: औचत् · लृङ्: औचिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ओचन · ण्वुल्: ओचकः · तृच्: ओचिता · ण्यत्: ओच्यः · तव्य: ओचितव्यः · अनीयर्: ओचनीयः · क्त: उचितः · क्तवतु: उचितवान् · शतृ: उच्यन् · स्य-शतृ: ओचिष्यन् · क्त्वा: ओचित्वा · ल्यप्: प्रोच्य · तुमुन्: ओचितुम् · णमुल्: ओचम् · घञ्: ओकः · क्तिन्: उक्ति · क्वसु: ऊचिवान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| असम् | अस (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अस (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् | अस (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अस् + अच् |
| ऊच | उच् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: वच् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | ब्रू धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
| आ | अव्ययम् 📚 |
असम् 📚 ➤ जाना, चमकना, लेना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
ऊच 📚 ➤ एकत्र होना, इकठ्ठा करना या होना
संस्कृत: समवाये
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अस 📚 | पु वि॰ | 🟠🔵🟢🟤 |
| उच् 📚 | cl. 4. P. उच्यति (pf. 2. sg. उवोचिथ, RV. vii, 37, 3) Ā. (pf. 2. sg. ऊ… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| असमूचा | असम् + ऊच | हल्-अच् संयोग | — |
| असमूचा | ऊच + आ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड