॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अंगीकरण, स्वीकृति
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: ध्यान करना, चिन्तन करना, मनन करना, विचार करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: चिन्तायाम्
अंग्रेज़ी: to think,to meditate,to recollect, to concentrate upon
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ध्याः | ध्यौ | ध्याः |
| द्वितीया | ध्याम् | ध्यौ | ध्यः |
| तृतीया | ध्या | ध्याभ्याम् | ध्याभिः |
| चतुर्थी | ध्ये | ध्याभ्याम् | ध्याभ्यः |
| पञ्चमी | ध्यः | ध्याभ्याम् | ध्याभ्यः |
| षष्ठी | ध्यः | ध्योः | ध्याम् |
| सप्तमी | ध्यि | ध्योः | ध्यासु |
| सम्बोधन | हे ध्याः | हे ध्यौ | हे ध्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ध्यायति | ध्यायतः | ध्यायन्ति |
| मध्यम | ध्यायसि | ध्यायथः | ध्यायथ |
| उत्तम | ध्यायामि | ध्यायावः | ध्यायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ध्यायति · लिट्: दध्यौ · लुट्: ध्याता · लृट्: ध्यास्यति · लोट्: ध्यायतात् · लङ्: अध्यायत् · विधिलिङ्: ध्यायेत् · आशीर्लिङ्: ध्यायात् · लुङ्: अध्यासीत् · लृङ्: अध्यास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ध्यान · ण्वुल्: ध्यायकः · तृच्: ध्याता · यत्: ध्येयः · तव्य: ध्यातव्यः · अनीयर्: ध्यानीयः · क्त: ध्यातः · क्तवतु: ध्यातवान् · शतृ: ध्यायन् · स्य-शतृ: ध्यास्यन् · क्त्वा: ध्यात्वा · ल्यप्: प्रध्याय · तुमुन्: ध्यातुम् · णमुल्: ध्यायम् · घञ्: ध्यायः · क्तिन्: ध्याति · क्वसु: दध्यिवान्
आम् 📚 ➤ अंगीकरण, स्वीकृति
ध्यः 📚 ➤ ध्यान करना, चिन्तन करना, मनन करना, विचार करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: चिन्तायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| आम् 📚 | अंगीकार, स्वीकृति और निश्चयसूचक शब्द । हाँ । इसका प्रयोग नाटकों की बोल… | 🟠🔵🟣🟢 |
| ध्या 📚 | विचार । चिंतन | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आंध्य | आम् + ध्यः | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड