२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
ध्यै (ध्यै)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.1056
धात्वर्थ: चिन्तायाम् — ध्यान करना, चिन्तन करना, मनन करना, विचार करना (to think,to meditate,to recollect, to concentrate upon)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायति ध्यायतः ध्यायन्ति मध्यम ध्यायसि ध्यायथः ध्यायथ उत्तम ध्यायामि ध्यायावः ध्यायामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायतात् / ध्यायताद् / ध्यायतु ध्यायताम् ध्यायन्तु मध्यम ध्याय / ध्यायतात् / ध्यायताद् ध्यायतम् ध्यायत उत्तम ध्यायानि ध्यायाव ध्यायाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अध्यायत् / अध्यायद् अध्यायताम् अध्यायन् मध्यम अध्यायः अध्यायतम् अध्यायत उत्तम अध्यायम् अध्यायाव अध्यायाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायेत् / ध्यायेद् ध्यायेताम् ध्यायेयुः मध्यम ध्यायेः ध्यायेतम् ध्यायेत उत्तम ध्यायेयम् ध्यायेव ध्यायेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यास्यति ध्यास्यतः ध्यास्यन्ति मध्यम ध्यास्यसि ध्यास्यथः ध्यास्यथ उत्तम ध्यास्यामि ध्यास्यावः ध्यास्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्याता ध्यातारौ ध्यातारः मध्यम ध्यातासि ध्यातास्थः ध्यातास्थ उत्तम ध्यातास्मि ध्यातास्वः ध्यातास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम दध्यौ दध्यतुः दध्युः मध्यम दध्याथ / दध्यिथ दध्यथुः दध्य उत्तम दध्यौ दध्यिव दध्यिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अध्यासीत् / अध्यासीद् अध्यासिष्टाम् अध्यासिषुः मध्यम अध्यासीः अध्यासिष्टम् अध्यासिष्ट उत्तम अध्यासिषम् अध्यासिष्व अध्यासिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायात् / ध्यायाद् / ध्येयात् / ध्येयाद् ध्यायास्ताम् / ध्येयास्ताम् ध्यायासुः / ध्येयासुः मध्यम ध्यायाः / ध्येयाः ध्यायास्तम् / ध्येयास्तम् ध्यायास्त / ध्येयास्त उत्तम ध्यायासम् / ध्येयासम् ध्यायास्व / ध्येयास्व ध्यायास्म / ध्येयास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अध्यास्यत् / अध्यास्यद् अध्यास्यताम् अध्यास्यन् मध्यम अध्यास्यः अध्यास्यतम् अध्यास्यत उत्तम अध्यास्यम् अध्यास्याव अध्यास्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायते ध्यायेते ध्यायन्ते मध्यम ध्यायसे ध्यायेथे ध्यायध्वे उत्तम ध्याये ध्यायावहे ध्यायामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायताम् ध्यायेताम् ध्यायन्ताम् मध्यम ध्यायस्व ध्यायेथाम् ध्यायध्वम् उत्तम ध्यायै ध्यायावहै ध्यायामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अध्यायत अध्यायेताम् अध्यायन्त मध्यम अध्यायथाः अध्यायेथाम् अध्यायध्वम् उत्तम अध्याये अध्यायावहि अध्यायामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायेत ध्यायेयाताम् ध्यायेरन् मध्यम ध्यायेथाः ध्यायेयाथाम् ध्यायेध्वम् उत्तम ध्यायेय ध्यायेवहि ध्यायेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ध्यायिष्यते / ध्यास्यते ध्यायिष्येते / ध्यास्येते ध्यायिष्यन्ते / ध्यास्यन्ते मध्यम ध्यायिष्यसे / ध्यास्यसे ध्यायिष्येथे / ध्यास्येथे ध्यायिष्यध्वे / ध्यास्यध्वे उत्तम ध्यायिष्ये / ध्यास्ये ध्यायिष्यावहे / ध्यास्यावहे ध्यायिष्यामहे / ध्यास्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त ध्यान — — ध्यानम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त ध्यायक ध्यायकः ध्यायिका ध्यायकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त ध्यातृ ध्याता ध्यात्री ध्यातृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त ध्येय ध्येयः ध्येया ध्येयम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) ध्यातव्य ध्यातव्यः ध्यातव्या ध्यातव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त ध्यानीय ध्यानीयः ध्यानीया ध्यानीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) ध्यात ध्यातः ध्याता ध्यातम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) ध्यातवत् ध्यातवान् ध्यातवती ध्यातवत् / ध्यातवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) ध्यायत् ध्यायन् ध्यायन्ती ध्यायत् / ध्यायद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त ध्यास्यत् ध्यास्यन् ध्यास्यती / ध्यास्यन्ती ध्यास्यत् / ध्यास्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) ध्यात्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रध्याय — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) ध्यातुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय ध्यायम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त ध्याय ध्यायः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त ध्याति — ध्यातिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त दध्यिवस् दध्यिवान् दधुषी दध्यिवत् / दध्यिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।