🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:36:01 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

ध्यै (ध्यै)

भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.1056
धात्वर्थ: चिन्तायाम् — ध्यान करना, चिन्तन करना, मनन करना, विचार करना (to think,to meditate,to recollect, to concentrate upon)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्यायतिध्यायतःध्यायन्ति
मध्यमध्यायसिध्यायथःध्यायथ
उत्तमध्यायामिध्यायावःध्यायामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्यायतात् / ध्यायताद् / ध्यायतुध्यायताम्ध्यायन्तु
मध्यमध्याय / ध्यायतात् / ध्यायताद्ध्यायतम्ध्यायत
उत्तमध्यायानिध्यायावध्यायाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यायत् / अध्यायद्अध्यायताम्अध्यायन्
मध्यमअध्यायःअध्यायतम्अध्यायत
उत्तमअध्यायम्अध्यायावअध्यायाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्यायेत् / ध्यायेद्ध्यायेताम्ध्यायेयुः
मध्यमध्यायेःध्यायेतम्ध्यायेत
उत्तमध्यायेयम्ध्यायेवध्यायेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्यास्यतिध्यास्यतःध्यास्यन्ति
मध्यमध्यास्यसिध्यास्यथःध्यास्यथ
उत्तमध्यास्यामिध्यास्यावःध्यास्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्याताध्यातारौध्यातारः
मध्यमध्यातासिध्यातास्थःध्यातास्थ
उत्तमध्यातास्मिध्यातास्वःध्यातास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदध्यौदध्यतुःदध्युः
मध्यमदध्याथ / दध्यिथदध्यथुःदध्य
उत्तमदध्यौदध्यिवदध्यिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यासीत् / अध्यासीद्अध्यासिष्टाम्अध्यासिषुः
मध्यमअध्यासीःअध्यासिष्टम्अध्यासिष्ट
उत्तमअध्यासिषम्अध्यासिष्वअध्यासिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमध्यायात् / ध्यायाद् / ध्येयात् / ध्येयाद्ध्यायास्ताम् / ध्येयास्ताम्ध्यायासुः / ध्येयासुः
मध्यमध्यायाः / ध्येयाःध्यायास्तम् / ध्येयास्तम्ध्यायास्त / ध्येयास्त
उत्तमध्यायासम् / ध्येयासम्ध्यायास्व / ध्येयास्वध्यायास्म / ध्येयास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअध्यास्यत् / अध्यास्यद्अध्यास्यताम्अध्यास्यन्
मध्यमअध्यास्यःअध्यास्यतम्अध्यास्यत
उत्तमअध्यास्यम्अध्यास्यावअध्यास्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें