🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 04:18:39 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

रुध् (रुधिँर्)

रुधादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 07.0001
धात्वर्थ: आवरणे — रोकना, घेर लेना, घेरना (to obstruct, to surround, to besiege, to enclose, to obscure)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरुणद्धिरुन्द्धः / रुन्धःरुन्धन्ति
मध्यमरुणत्सिरुन्द्धः / रुन्धःरुन्द्ध / रुन्ध
उत्तमरुणध्मिरुन्ध्वःरुन्ध्मः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरुणद्धु / रुन्द्धात् / रुन्द्धाद् / रुन्धात् / रुन्धाद्रुन्द्धाम् / रुन्धाम्रुन्धन्तु
मध्यमरुन्द्धात् / रुन्द्धाद् / रुन्द्धि / रुन्धात् / रुन्धाद् / रुन्धिरुन्द्धम् / रुन्धम्रुन्द्ध / रुन्ध
उत्तमरुणधानिरुणधावरुणधाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअरुणत् / अरुणद्अरुन्द्धाम् / अरुन्धाम्अरुन्धन्
मध्यमअरुणः / अरुणत् / अरुणद्अरुन्द्धम् / अरुन्धम्अरुन्द्ध / अरुन्ध
उत्तमअरुणधम्अरुन्ध्वअरुन्ध्म

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरुन्ध्यात् / रुन्ध्याद्रुन्ध्याताम्रुन्ध्युः
मध्यमरुन्ध्याःरुन्ध्यातम्रुन्ध्यात
उत्तमरुन्ध्याम्रुन्ध्यावरुन्ध्याम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरोत्स्यतिरोत्स्यतःरोत्स्यन्ति
मध्यमरोत्स्यसिरोत्स्यथःरोत्स्यथ
उत्तमरोत्स्यामिरोत्स्यावःरोत्स्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरोद्धारोद्धारौरोद्धारः
मध्यमरोद्धासिरोद्धास्थःरोद्धास्थ
उत्तमरोद्धास्मिरोद्धास्वःरोद्धास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरुरोधरुरुधतुःरुरुधुः
मध्यमरुरोधिथरुरुधथुःरुरुध
उत्तमरुरोधरुरुधिवरुरुधिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअरुधत् / अरुधद् / अरौत्सीत् / अरौत्सीद्अरुधताम् / अरौद्धाम्अरुधन् / अरौत्सुः
मध्यमअरुधः / अरौत्सीःअरुधतम् / अरौद्धम्अरुधत / अरौद्ध
उत्तमअरुधम् / अरौत्सम्अरुधाव / अरौत्स्वअरुधाम / अरौत्स्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरुध्यात् / रुध्याद्रुध्यास्ताम्रुध्यासुः
मध्यमरुध्याःरुध्यास्तम्रुध्यास्त
उत्तमरुध्यासम्रुध्यास्वरुध्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअरोत्स्यत् / अरोत्स्यद्अरोत्स्यताम्अरोत्स्यन्
मध्यमअरोत्स्यःअरोत्स्यतम्अरोत्स्यत
उत्तमअरोत्स्यम्अरोत्स्यावअरोत्स्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें