॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तीक्ष्ण होना, तेजस्वी होना, पैना होना
संस्कृत: घातने
अंग्रेज़ी: to be sharp,to be pointed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जलतात् / जलताद् / जलतु | जलताम् | जलन्तु |
| मध्यम | जल / जलतात् / जलताद् | जलतम् | जलत |
| उत्तम | जलानि | जलाव | जलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जलति · लिट्: जजाल · लुट्: जलिता · लृट्: जलिष्यति · लोट्: जलतात् · लङ्: अजलत् · विधिलिङ्: जलेत् · आशीर्लिङ्: जल्यात् · लुङ्: अजालीत् · लृङ्: अजलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जलन · ण्वुल्: जालकः · तृच्: जलिता · ण्यत्: जाल्यः · तव्य: जलितव्यः · अनीयर्: जलनीयः · क्त: जलितः · क्तवतु: जलितवान् · शतृ: जलन् · स्य-शतृ: जलिष्यन् · क्त्वा: जलित्वा · ल्यप्: प्रजल्य · तुमुन्: जलितुम् · णमुल्: जालम् · घञ्: जालः · क्तिन्: जल्ति · क्वसु: जेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आकाश-जल | समास: आकाश + जल् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: जल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: जल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | जल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
आकाशजल 📚आकाश 📚जल् ➤ आकाश (आसमान) + जल् (तीक्ष्ण होना, तेजस्वी होना, पैना होना)
संस्कृत: घातने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| आकाश 📚 | अंतरिक्ष । आसमान । गगन । ऊँचाई पर का वह चारों और फैला हुआ अपार स्थान ज… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| जल् 📚 | cl. 1. ˚लति (pf. जजाल, Pāṇ. viii, 4, 54, Sch.), ‘to be rich’ or ‘to co… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आकाश |
आकाश के और नाम (१.२.२) — वियत्, विष्णुपद, विहायस् नाक (३.३.२) — स्वर्ग |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड