🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:48:47 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

आगतः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

आगतः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

आगतः

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

अंग्रेज़ी: come, arrived, RV.; AV. &c.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. आगत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — आगत (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआगतःआगतौआगताः
द्वितीयाआगतम्आगतौआगतान्
तृतीयाआगतेनआगताभ्याम्आगतैः
चतुर्थीआगतायआगताभ्याम्आगतेभ्यः
पञ्चमीआगतात् / आगताद्आगताभ्याम्आगतेभ्यः
षष्ठीआगतस्यआगतयोःआगतानाम्
सप्तमीआगतेआगतयोःआगतेषु
सम्बोधनहे आगतहे आगतौहे आगताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — आगत
आगत
āgata
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आगत १ वि॰ [सं॰] [स्त्री॰ आगता] आया हुआ । प्राप्त । उपस्थित । यौ॰—अभ्यागत । आगतपतिका । क्रमागत । स्वागत । दैवागत । गतागत । तथागत ।
आगत २ संज्ञा पुं मेहमान । पाहुना । अतिथि ।
आगत ३ संज्ञा पुं॰ दे॰ आयात । जैसे,—प्रागत कर ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-गत mfn. come, arrived, RV.; AV. &c.
come to or into (acc. [Mn. iii, 113, &c.] or loc. [Pañcat.; Daś. &c.] or in comp. [Mn. vi, 7; Ragh. iii, 11, &c.])
come from (in comp.), Yājñ. ii, 154
come into existence, born, R. ii, 85, 19
coming from (abl.), Pāṇ. iv, 3, 74
returned, ŚBr.
(with पुनर्), Mn. xi, 195 and Hit.
meeting with an obstacle, pushed against (in comp.), Mn. viii, 291
occurred, happened, risen, Mn. ii, 152; MBh. &c.
entered (into any state or condition of mind), MBh.; R.; Kathās.
resulting (from calculation), Sūryas.
walked through (as a path), ŚBr. vi
आ-गत m. a new comer, guest, ŚBr. iii
आ-गत n. anything that has taken place or has fallen to one's share (opposed to आशा, ‘anything still expected or hoped for’), ŚBr. ii (cf. अन्-आगत and स्व्-आगत.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (129,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आगत p. p. 1 Come, arrived. --2 Occurred, happened. --3 Obtained, got; न्यायागतधनं Y. 3. 205; ˚साध्वस afraid; ˚क्षोभ perplexed; अन्वय˚ hereditary; ˚मन्यु angry; ˚विस्मय surprised. --4 Reduced to, fallen into (a particular state); दासत्वं, पंचत्वं, संदेहं, विस्मयं &c. --5 Living or residing in. --तं 1 Coming, arrival. --2 Occurrence, event.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0226-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आगत त्रि० आ + गम--क्त । १ आयाते, २ उपस्थिते, ३ प्राप्ते च । “हेयं दुःखमनागेतम्” पात० “क्रमादभ्यागतं द्रव्यं हृतमभ्युद्धरेत्तुयत्” स्मृतिः । “पितृतआगतम् पित्र्यमिति” दायभा० । “तत आगतः” पा० । आगता वत जरेव हिमानी सेव्यतां सुरतरङ्गिणी” उद्भटः भावे क्त । ४ आग- मने न० “गतागतं कामकामा लभन्ते” गीता ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0614,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आगतं, त्रि, (आङ् + गम् + क्तः ।) आयातं । उप- स्थितं ॥ (लब्धः । प्राप्तः यथा, हितेपदेशे । “आगतन्तु भयं वीक्ष्य प्रतिकुर्य्यात् यथोचितम्” ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-165-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "आगत" आता है (6)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
आगतःआगत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

आगतः 📚 ➤ आया हुआ । प्राप्त । उपस्थित । यौ॰—अभ्यागत । आगतपतिका । क्रमागत । स्वाग… उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): come, arrived, RV.; AV. &c.

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
आगत 📚आया हुआ । प्राप्त । उपस्थित । यौ॰—अभ्यागत । आगतपतिका । क्रमागत । स्वाग…🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें