॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: युद्ध, लड़ाई, संघर्ष
संस्कृत: युद्धम्, समक्ष्मांशः · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
व्युत्पत्ति: अजन्त्यस्याम्, अज्+इण्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आजिः | आजी | आजयः |
| द्वितीया | आजिम् | आजी | आजीः |
| तृतीया | आज्या | आजिभ्याम् | आजिभिः |
| चतुर्थी | आजये / आज्यै | आजिभ्याम् | आजिभ्यः |
| पञ्चमी | आजेः / आज्याः | आजिभ्याम् | आजिभ्यः |
| षष्ठी | आजेः / आज्याः | आज्योः | आजीनाम् |
| सप्तमी | आजौ / आज्याम् | आज्योः | आजिषु |
| सम्बोधन | हे आजे | हे आजी | हे आजयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: आच्छादित करना, ढांकना
संस्कृत: आवरणे
अंग्रेज़ी: to cover
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कूलतात् / कूलताद् / कूलतु | कूलताम् | कूलन्तु |
| मध्यम | कूल / कूलतात् / कूलताद् | कूलतम् | कूलत |
| उत्तम | कूलानि | कूलाव | कूलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कूलति · लिट्: चुकूल · लुट्: कूलिता · लृट्: कूलिष्यति · लोट्: कूलतात् · लङ्: अकूलत् · विधिलिङ्: कूलेत् · आशीर्लिङ्: कूल्यात् · लुङ्: अकूलीत् · लृङ्: अकूलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कूलन · ण्वुल्: कूलकः · तृच्: कूलिता · ण्यत्: कूल्यः · तव्य: कूलितव्यः · अनीयर्: कूलनीयः · क्त: कूलितः · क्तवतु: कूलितवान् · शतृ: कूलन् · स्य-शतृ: कूलिष्यन् · क्त्वा: कूलित्वा · ल्यप्: प्रकूल्य · तुमुन्: कूलितुम् · णमुल्: कूलम् · घञ्: कूलः · क्तिन्: कूल्ति · क्वसु: चुकूल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आजी | आजि (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: आजि (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन | आजि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
| कूल | कूल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: कूल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | कूल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कूल् + घञ् |
आजी 📚 ➤ युद्ध, लड़ाई, संघर्ष
संस्कृत: युद्धम्, समक्ष्मांशः · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
कूल 📚 ➤ आच्छादित करना, ढांकना
संस्कृत: आवरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| आजि 📚 | युद्ध । रण । संग्राम । लड़ाई | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| कूल् 📚 | cl. 1. P. कूलति, ‘to cover, hide’, or ‘to keep off, obstruct’ (derived… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आजि |
युद्ध के और नाम (२.८.१०६) — समुदाय, संयत्, समिति, समित्, युध् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड