॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नाचना, नृत्य करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गात्रविक्षेपे · पर्याय: ताण्डव, नटन, नाट्य, लास्य, नृत्य
अंग्रेज़ी: to dance,to gesticulate, to enact
व्युत्पत्ति: नृत् +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नर्तनम् | नर्तने | नर्तनानि |
| द्वितीया | नर्तनम् | नर्तने | नर्तनानि |
| तृतीया | नर्तनेन | नर्तनाभ्याम् | नर्तनैः |
| चतुर्थी | नर्तनाय | नर्तनाभ्याम् | नर्तनेभ्यः |
| पञ्चमी | नर्तनात् / नर्तनाद् | नर्तनाभ्याम् | नर्तनेभ्यः |
| षष्ठी | नर्तनस्य | नर्तनयोः | नर्तनानाम् |
| सप्तमी | नर्तने | नर्तनयोः | नर्तनेषु |
| सम्बोधन | हे नर्तन | हे नर्तने | हे नर्तनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नृत्यति | नृत्यतः | नृत्यन्ति |
| मध्यम | नृत्यसि | नृत्यथः | नृत्यथ |
| उत्तम | नृत्यामि | नृत्यावः | नृत्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नृत्यति · लिट्: ननर्त · लुट्: नर्तिता · लृट्: नर्तिष्यति · लोट्: नृत्यतात् · लङ्: अनृत्यत् · विधिलिङ्: नृत्येत् · आशीर्लिङ्: नृत्यात् · लुङ्: अनर्तीत् · लृङ्: अनर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नर्तन · ण्वुल्: नर्तकः · तृच्: नर्तिता · तव्य: नर्तितव्यः · अनीयर्: नर्तनीयः · क्त: नृत्तः · क्तवतु: नृत्तवान् · शतृ: नृत्यन् · स्य-शतृ: नर्त्स्यन् · क्त्वा: नर्तित्वा · ल्यप्: प्रनृत्य · तुमुन्: नर्तितुम् · णमुल्: नर्तम् · घञ्: नर्तः · क्तिन्: नृत्ति · क्वसु: ननृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आनर्तन | नर्तन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + नृत् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: आनर्तन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
आनर्तन 📚 ➤ नाचना, नृत्य करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गात्रविक्षेपे · पर्याय: ताण्डव, नटन, नाट्य, लास्य, नृत्य
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नर्तन 📚 | नृत्य । नाच | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नर्तन |
नृत्य के नाम (१.७.११) — ताण्डव, नटन, नाट्य, लास्य, नृत्य |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड