॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बांधना, पाना, हासिल करना
संस्कृत: बन्धने
अंग्रेज़ी: to bind
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आन्दीत् / आन्दीद् | आन्दिष्टाम् | आन्दिषुः |
| मध्यम | आन्दीः | आन्दिष्टम् | आन्दिष्ट |
| उत्तम | आन्दिषम् | आन्दिष्व | आन्दिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अन्दति · लिट्: आनन्द · लुट्: अन्दिता · लृट्: अन्दिष्यति · लोट्: अन्दतात् · लङ्: आन्दत् · विधिलिङ्: अन्देत् · आशीर्लिङ्: अन्द्यात् · लुङ्: आन्दीत् · लृङ्: आन्दिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अन्दन · ण्वुल्: अन्दकः · तृच्: अन्दिता · ण्यत्: अन्द्यः · तव्य: अन्दितव्यः · अनीयर्: अन्दनीयः · क्त: अन्दितः · क्तवतु: अन्दितवान् · शतृ: अन्दन् · स्य-शतृ: अन्दिष्यन् · क्त्वा: अन्दित्वा · ल्यप्: प्रान्द्य · तुमुन्: अन्दितुम् · णमुल्: अन्दम् · घञ्: अन्दः · क्तिन्: अन्ति · क्वसु: आनन्दिवान्
अर्थ: फेंकना
संस्कृत: क्षेपे
अंग्रेज़ी: to throw
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईरतात् / ईरताद् / ईरतु / ईरयतात् / ईरयताद् / ईरयतु | ईरताम् / ईरयताम् | ईरन्तु / ईरयन्तु |
| मध्यम | ईर / ईरतात् / ईरताद् / ईरय / ईरयतात् / ईरयताद् | ईरतम् / ईरयतम् | ईरत / ईरयत |
| उत्तम | ईरयाणि / ईराणि | ईरयाव / ईराव | ईरयाम / ईराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ईरति · लट् (आत्मने.): ईरयते · लिट्: ईरयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): ईरयाञ्चक्रे · लुट्: ईरयिता · लुट् (आत्मने.): ईरयिता · लृट्: ईरयिष्यति · लृट् (आत्मने.): ईरयिष्यते · लोट्: ईरतात् · लोट् (आत्मने.): ईरयताम् · लङ्: ऐरत् · लङ् (आत्मने.): ऐरयत · विधिलिङ्: ईरयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): ईरयेत · आशीर्लिङ्: ईर्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ईरयिषीष्ट · लुङ्: ऐरिरत् · लुङ् (आत्मने.): ऐरिरत · लृङ्: ऐरयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): ऐरयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ईरण · ण्वुल्: ईरकः · तृच्: ईरिता · यत्: ईर्यः · ण्यत्: ईर्यः · तव्य: ईरितव्यः · अनीयर्: ईरणीयः · क्त: ईरितः · क्तवतु: ईरितवान् · शतृ: ईरन् · स्य-शतृ: ईरिष्यन् · शानच्: ईरयमाणः · क्त्वा: ईरित्वा · ल्यप्: प्रेर्य · तुमुन्: ईरितुम् · णमुल्: ईरम् · घञ्: ईरः · क्तिन्: ईर्ति · क्वसु: ईराम्बभूवान्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अन्द् 📚 | cl. 1. P. अन्दति, to bind, L | 🔵🟣 |
| ईर् 📚 | cl. 2. Ā. ईर्ते (3. pl. ईरते, AV.; RV.), ईरं-चक्रे, ईरिष्यति, ऐरिष्ट… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आन्दीर | आन्दि + ईर | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड