॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईयते | ईयेते | ईयन्ते |
| मध्यम | ईयसे | ईयेथे | ईयध्वे |
| उत्तम | ईये | ईयावहे | ईयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ईयते · लिट् (आत्मने.): अयाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): एता · लृट् (आत्मने.): एष्यते · लोट् (आत्मने.): ईयताम् · लङ् (आत्मने.): ऐयत · विधिलिङ् (आत्मने.): ईयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): एषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): ऐष्ट · लृङ् (आत्मने.): ऐष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अयन · ण्वुल्: आयकः · तृच्: एता · यत्: एयः · तव्य: एतव्यः · अनीयर्: अयनीयः · क्त: ईतः · क्तवतु: ईतवान् · शानच्: ईयमानः · क्त्वा: ईत्वा · ल्यप्: प्रेय · तुमुन्: एतुम् · णमुल्: आयम् · क्तिन्: ईति · क्वसु: अयाम्बभूवान्
अर्थ: काटना, कतराना
संस्कृत: लवने
अंग्रेज़ी: to cut
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अदात् / अदाद् | अदाताम् | अदान् / अदुः |
| मध्यम | अदाः | अदातम् | अदात |
| उत्तम | अदाम् | अदाव | अदाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दाति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दातात् · लङ्: अदात् · विधिलिङ्: दायात् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दान् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आयम् | अव्यय — ई + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — अय् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | अव्यय — इ + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) |
| दा | दा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् | दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् |
आयम् 📚 ➤ जाना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: गतौ
दा 📚 ➤ काटना, कतराना
संस्कृत: लवने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| आयम् 📚 | √ यम् P. -यच्छति and (Ved.) -यमति, to stretch, lengthen out, extend, R… | 🔵🟣 |
| द् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आयंदा | आयम् + दा | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड