🌸 पदच्छेदः स्वचालित
आयता
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित
आयता
अर्थ: लम्बा
व्युत्पत्ति: आ+यम्+क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- आयता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
- यता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + यत् + अच्
- यत् (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + इ + शतृ
- यत् (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + इ + शतृ
- आयता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
- आयता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
- आयत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
- यता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: आ + यत् + अच्
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
शब्दरूप — आयता (स्त्रीलिङ्ग)
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
| प्रथमा | आयता | आयते | आयताः |
| द्वितीया | आयताम् | आयते | आयताः |
| तृतीया | आयतया | आयताभ्याम् | आयताभिः |
| चतुर्थी | आयतायै | आयताभ्याम् | आयताभ्यः |
| पञ्चमी | आयतायाः | आयताभ्याम् | आयताभ्यः |
| षष्ठी | आयतायाः | आयतयोः | आयतानाम् |
| सप्तमी | आयतायाम् | आयतयोः | आयतासु |
| सम्बोधन | हे आयते | हे आयते | हे आयताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — आयता
आयता
āyatā
🔵 मोनियर-विलियम्स
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-यता f. a particular interval (in music)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (148,2) स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🌹 पदपरिचयः स्वचालित
| पदम् | विवरणम् |
| आयता | आयता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: यता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + यत् + अच् | यत् (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + इ + शतृ |
🌷 पदार्थः कोश-आधारित
आयता 📚 ➤ लम्बा
📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
| आयता 📚 | f. a particular interval (in music) | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
⚙️ व्याकरणम् स्वचालित
❖ सन्धिः
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
❖ समासः
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
❖ कृदन्तः
- आयता: आ+यम्+क्त (कोश-व्युत्पत्ति)
❖ तद्धितान्तः
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता।
पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ
उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है।
स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें);
श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।