🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:45:17 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

आवसित

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

आवसित

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

आवसित

अर्थ: समाप्त, पूर्ण किया गया

संस्कृत: पर्याय: ऋद्ध

व्युत्पत्ति: आ+अव+सो+क्त (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. आवसित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  2. आवसित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  3. वसित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + वस् + क्त
  4. वसित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + वस् + क्त

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — आवसित (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआवसितःआवसितौआवसिताः
द्वितीयाआवसितम्आवसितौआवसितान्
तृतीयाआवसितेनआवसिताभ्याम्आवसितैः
चतुर्थीआवसितायआवसिताभ्याम्आवसितेभ्यः
पञ्चमीआवसितात् / आवसिताद्आवसिताभ्याम्आवसितेभ्यः
षष्ठीआवसितस्यआवसितयोःआवसितानाम्
सप्तमीआवसितेआवसितयोःआवसितेषु
सम्बोधनहे आवसितहे आवसितौहे आवसिताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — आवसित
आवसित
āvasita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
(भूसा अलग करके) ढेर किया अनाज (2.9.24) ऋद्ध
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आवसित वि॰ [सं॰]
१. पूर्ण । पूरा । किया हुआ ।
२. निश्चित किया हुआ । एकत्र किया हुआ (धान्य आदि) ।
४. पका हुआ । पुर्ण विकसित ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आवसित = अवसित (q.v.), L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (155,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आवसित a. [आ-अव-सो-क्त] 1 Finished or completed. --2 Decided, determined, settled. --3 Stored [] (as grain); winnowed. --4 Ripe, full-grown. --तं Ripe corn (when thrashed.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0260-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आवसित न० आ + अव + सो--क्त । १ पक्वधान्ये मर्द्दनानन्तर- मपनीततृणे राशीकृते २ धान्ये च । ३ निर्ण्णीते ४ अव- धारिते ५ समाप्ते च त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0829,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आवसितं, त्रि, (आवस्यते आच्छाद्यते आङ् + वस् आच्छादने + क्तः ।) परिपक्वमर्द्दितधान्यं । इति भरतः ॥ बहुलितधान्यं । इति सुभूतिः ॥ सम्पन्न- धान्यं । इत्यन्ये ॥ तत्पर्य्यायः ऋद्धं २ । इत्यमरः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-193-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
आवसितआवसित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚
अन्य सम्भावना: आवसित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | वसित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + वस् + क्त

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

आवसित 📚 ➤ समाप्त, पूर्ण किया गया
संस्कृत: पर्याय: ऋद्ध

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
आवसित 📚पूर्ण । पूरा । किया हुआ🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
आवसित

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • आवसित: आ+अव+सो+क्त (कोश-व्युत्पत्ति)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें