🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:59:33 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

आसाद

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

आसाद

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

आसाद

अर्थ: चढ़ाई करना, जाना (भाववाचक कृदन्त)

संस्कृत: पद्यर्थे

अंग्रेज़ी: to attack, to climb, to go

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. आसाद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सद् + घञ्
  2. आसाद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सद् + अच्
  3. साद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + सद् + घञ्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — आसाद (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआसादःआसादौआसादाः
द्वितीयाआसादम्आसादौआसादान्
तृतीयाआसादेनआसादाभ्याम्आसादैः
चतुर्थीआसादायआसादाभ्याम्आसादेभ्यः
पञ्चमीआसादात् / आसादाद्आसादाभ्याम्आसादेभ्यः
षष्ठीआसादस्यआसादयोःआसादानाम्
सप्तमीआसादेआसादयोःआसादेषु
सम्बोधनहे आसादहे आसादौहे आसादाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — सद् (चुरादिगण) · अर्थ: चढ़ाई करना, जाना (पद्यर्थे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमआसादयति / आसीदतिआसादयतः / आसीदतःआसादयन्ति / आसीदन्ति
मध्यमआसादयसि / आसीदसिआसादयथः / आसीदथःआसादयथ / आसीदथ
उत्तमआसादयामि / आसीदामिआसादयावः / आसीदावःआसादयामः / आसीदामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: आसादयति · लट् (आत्मने.): आसादयते · लिट्: आससाद · लिट् (आत्मने.): आसादयाञ्चक्रे · लुट्: आसत्ता · लुट् (आत्मने.): आसादयिता · लृट्: आसत्स्यति · लृट् (आत्मने.): आसादयिष्यते · लोट्: आसादयतात् · लोट् (आत्मने.): आसादयताम् · लङ्: आसादयत् · लङ् (आत्मने.): आसादयत · विधिलिङ्: आसादयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): आसादयेत · आशीर्लिङ्: आसद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): आसादयिषीष्ट · लुङ्: आसात्सीत् · लुङ् (आत्मने.): आसीसदत · लृङ्: आसत्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): आसादयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: आसदन · ण्वुल्: आसादकः · तृच्: आसत्ता · यत्: आसाद्यः · ण्यत्: आसाद्यः · तव्य: आसत्तव्यः · अनीयर्: आसदनीयः · क्त: आसन्नः · क्तवतु: आसन्नवान् · शतृ: आसीदन् · स्य-शतृ: आसत्स्यन् · शानच्: आसादयमानः · ल्यप्: आसद्य · तुमुन्: आसत्तुम् · णमुल्: आसादम् · घञ्: आसादः · क्तिन्: आसत्ति · क्वसु: आसेदिवान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — आसाद
आसाद
āsāda
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-साद m. a footstool, cushion, AV. xv, 3, 8; TāṇḍyaBr.
an eating-room, kitchen, Kauś.
आसाद &c. See आ-√ सद्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (160,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
आसादआसाद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सद् + घञ् 📚
अन्य सम्भावना: आसाद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: सद् + अच् | साद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + सद् + घञ्

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

आसाद 📚 ➤ चढ़ाई करना, जाना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: पद्यर्थे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
आसाद 📚m. a footstool, cushion, AV. xv, 3, 8; TāṇḍyaBr🔵🟣

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • आसाद: सद् + घञ् — भाववाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें