॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ले जाना, हरण करना, चोरी करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हरणे
अंग्रेज़ी: to take way, to carry, to steal, to acquire
व्युत्पत्ति: हृ + तृच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हर्तृ | हर्तृणी | हर्तॄणि |
| द्वितीया | हर्तृ | हर्तृणी | हर्तॄणि |
| तृतीया | हर्तृणा / हर्त्रा | हर्तृभ्याम् | हर्तृभिः |
| चतुर्थी | हर्तृणे / हर्त्रे | हर्तृभ्याम् | हर्तृभ्यः |
| पञ्चमी | हर्तृणः / हर्तुः | हर्तृभ्याम् | हर्तृभ्यः |
| षष्ठी | हर्तृणः / हर्तुः | हर्तृणोः / हर्त्रोः | हर्तॄणाम् |
| सप्तमी | हर्तृणि / हर्तरि | हर्तृणोः / हर्त्रोः | हर्तृषु |
| सम्बोधन | हे हर्तृ / हे हर्तः | हे हर्तृणी | हे हर्तॄणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हरति | हरतः | हरन्ति |
| मध्यम | हरसि | हरथः | हरथ |
| उत्तम | हरामि | हरावः | हरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हरति · लट् (आत्मने.): हरते · लिट्: जहार · लिट् (आत्मने.): जह्रे · लुट्: हर्ता · लुट् (आत्मने.): हर्ता · लृट्: हरिष्यति · लृट् (आत्मने.): हरिष्यते · लोट्: हरतात् · लोट् (आत्मने.): हरताम् · लङ्: अहरत् · लङ् (आत्मने.): अहरत · विधिलिङ्: हरेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): हरेत · आशीर्लिङ्: ह्रियात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हृषीष्ट · लुङ्: अहार्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अहृत · लृङ्: अहरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अहरिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हरण · ण्वुल्: हारकः · तृच्: हर्ता · ण्यत्: हार्यः · तव्य: हर्तव्यः · अनीयर्: हरणीयः · क्त: हृतः · क्तवतु: हृतवान् · शतृ: हरन् · स्य-शतृ: हरिष्यन् · शानच्: हरमाणः · क्त्वा: हृत्वा · ल्यप्: प्रहृत्य · तुमुन्: हर्तुम् · णमुल्: हारम् · घञ्: हारः · क्तिन्: हृति · क्वसु: जहृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आहर्तृ | हर्तृ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + हृ + तृच् 📚 अन्य सम्भावना: हर्तृ (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + हृ + तृच् | हर्तृ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + हृ + तृच् |
आहर्तृ 📚 ➤ ले जाना, हरण करना, चोरी करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हर्तृ 📚 | दे॰ 'हर्ता' | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड