२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
हृ (हृञ्)
भ्वादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 01.1046
धात्वर्थ: हरणे — ले जाना, हरण करना, चोरी करना (to take way, to carry, to steal, to acquire)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरति हरतः हरन्ति मध्यम हरसि हरथः हरथ उत्तम हरामि हरावः हरामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरतात् / हरताद् / हरतु हरताम् हरन्तु मध्यम हर / हरतात् / हरताद् हरतम् हरत उत्तम हराणि हराव हराम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहरत् / अहरद् अहरताम् अहरन् मध्यम अहरः अहरतम् अहरत उत्तम अहरम् अहराव अहराम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरेत् / हरेद् हरेताम् हरेयुः मध्यम हरेः हरेतम् हरेत उत्तम हरेयम् हरेव हरेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरिष्यति हरिष्यतः हरिष्यन्ति मध्यम हरिष्यसि हरिष्यथः हरिष्यथ उत्तम हरिष्यामि हरिष्यावः हरिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हर्ता हर्तारौ हर्तारः मध्यम हर्तासि हर्तास्थः हर्तास्थ उत्तम हर्तास्मि हर्तास्वः हर्तास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम जहार जह्रतुः जह्रुः मध्यम जहर्थ जह्रथुः जह्र उत्तम जहर / जहार जह्रिव जह्रिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहार्षीत् / अहार्षीद् अहार्ष्टाम् अहार्षुः मध्यम अहार्षीः अहार्ष्टम् अहार्ष्ट उत्तम अहार्षम् अहार्ष्व अहार्ष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ह्रियात् / ह्रियाद् ह्रियास्ताम् ह्रियासुः मध्यम ह्रियाः ह्रियास्तम् ह्रियास्त उत्तम ह्रियासम् ह्रियास्व ह्रियास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहरिष्यत् / अहरिष्यद् अहरिष्यताम् अहरिष्यन् मध्यम अहरिष्यः अहरिष्यतम् अहरिष्यत उत्तम अहरिष्यम् अहरिष्याव अहरिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरते हरेते हरन्ते मध्यम हरसे हरेथे हरध्वे उत्तम हरे हरावहे हरामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरताम् हरेताम् हरन्ताम् मध्यम हरस्व हरेथाम् हरध्वम् उत्तम हरै हरावहै हरामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहरत अहरेताम् अहरन्त मध्यम अहरथाः अहरेथाम् अहरध्वम् उत्तम अहरे अहरावहि अहरामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरेत हरेयाताम् हरेरन् मध्यम हरेथाः हरेयाथाम् हरेध्वम् उत्तम हरेय हरेवहि हरेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरिष्यते हरिष्येते हरिष्यन्ते मध्यम हरिष्यसे हरिष्येथे हरिष्यध्वे उत्तम हरिष्ये हरिष्यावहे हरिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हर्ता हर्तारौ हर्तारः मध्यम हर्तासे हर्तासाथे हर्ताध्वे उत्तम हर्ताहे हर्तास्वहे हर्तास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम जह्रे जह्राते जह्रिरे मध्यम जह्रिषे जह्राथे जह्रिढ्वे / जह्रिध्वे उत्तम जह्रे जह्रिवहे जह्रिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहृत अहृषाताम् अहृषत मध्यम अहृथाः अहृषाथाम् अहृढ्वम् उत्तम अहृषि अहृष्वहि अहृष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हृषीष्ट हृषीयास्ताम् हृषीरन् मध्यम हृषीष्ठाः हृषीयास्थाम् हृषीढ्वम् उत्तम हृषीय हृषीवहि हृषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अहरिष्यत अहरिष्येताम् अहरिष्यन्त मध्यम अहरिष्यथाः अहरिष्येथाम् अहरिष्यध्वम् उत्तम अहरिष्ये अहरिष्यावहि अहरिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ह्रियते ह्रियेते ह्रियन्ते मध्यम ह्रियसे ह्रियेथे ह्रियध्वे उत्तम ह्रिये ह्रियावहे ह्रियामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ह्रियताम् ह्रियेताम् ह्रियन्ताम् मध्यम ह्रियस्व ह्रियेथाम् ह्रियध्वम् उत्तम ह्रियै ह्रियावहै ह्रियामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अह्रियत अह्रियेताम् अह्रियन्त मध्यम अह्रियथाः अह्रियेथाम् अह्रियध्वम् उत्तम अह्रिये अह्रियावहि अह्रियामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ह्रियेत ह्रियेयाताम् ह्रियेरन् मध्यम ह्रियेथाः ह्रियेयाथाम् ह्रियेध्वम् उत्तम ह्रियेय ह्रियेवहि ह्रियेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम हरिष्यते / हारिष्यते हरिष्येते / हारिष्येते हरिष्यन्ते / हारिष्यन्ते मध्यम हरिष्यसे / हारिष्यसे हरिष्येथे / हारिष्येथे हरिष्यध्वे / हारिष्यध्वे उत्तम हरिष्ये / हारिष्ये हरिष्यावहे / हारिष्यावहे हरिष्यामहे / हारिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त हरण — — हरणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त हारक हारकः हारिका हारकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त हर्तृ हर्ता हर्त्री हर्तृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त हार्य हार्यः हार्या हार्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) हर्तव्य हर्तव्यः हर्तव्या हर्तव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त हरणीय हरणीयः हरणीया हरणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) हृत हृतः हृता हृतम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) हृतवत् हृतवान् हृतवती हृतवत् / हृतवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) हरत् हरन् हरन्ती हरत् / हरद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त हरिष्यत् हरिष्यन् हरिष्यती / हरिष्यन्ती हरिष्यत् / हरिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) हरमाण हरमाणः हरमाणा हरमाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) हृत्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रहृत्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) हर्तुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय हारम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त हार हारः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त हृति — हृतिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त जहृवस् जहृवान् जह्रुषी जहृवत् / जहृवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।