॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
अंग्रेज़ी: to envy, to grudge
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईर्ष्यतात् / ईर्ष्यताद् / ईर्ष्यतु | ईर्ष्यताम् | ईर्ष्यन्तु |
| मध्यम | ईर्ष्य / ईर्ष्यतात् / ईर्ष्यताद् | ईर्ष्यतम् | ईर्ष्यत |
| उत्तम | ईर्ष्याणि | ईर्ष्याव | ईर्ष्याम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ईर्ष्यति · लिट्: ईर्ष्याञ्चकार · लुट्: ईर्ष्यिता · लृट्: ईर्ष्यिष्यति · लोट्: ईर्ष्यतात् · लङ्: ऐर्ष्यत् · विधिलिङ्: ईर्ष्येत् · आशीर्लिङ्: ईर्ष्यात् · लुङ्: ऐर्ष्यीत् · लृङ्: ऐर्ष्यिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ईर्ष्यण · ण्वुल्: ईर्ष्यकः · तृच्: ईर्ष्यिता · ण्यत्: ईर्ष्यः · तव्य: ईर्ष्यितव्यः · अनीयर्: ईर्ष्यणीयः · क्त: ईर्ष्यितः · क्तवतु: ईर्ष्यितवान् · शतृ: ईर्ष्यन् · स्य-शतृ: ईर्ष्यिष्यन् · क्त्वा: ईर्ष्यित्वा · ल्यप्: प्रेर्ष्य · तुमुन्: ईर्ष्यितुम् · णमुल्: ईर्ष्यम् · घञ्: ईर्ष्यः · क्तिन्: ईर्ष्टि · क्वसु: ईर्ष्याम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ईर्ष्य | ईर्ष्य् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ईर्ष्य (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | ईर्ष्य (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
ईर्ष्य 📚 ➤ ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ईर्ष्य् 📚 | or ईर्क्ष्य् cl. 1. P. ईर्ष्यति (p. ईर्ष्यत्, TS.), ईर्ष्यां-चकार, ई… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड