॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
अंग्रेज़ी: to envy, to grudge
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईर्ष्यति | ईर्ष्यतः | ईर्ष्यन्ति |
| मध्यम | ईर्ष्यसि | ईर्ष्यथः | ईर्ष्यथ |
| उत्तम | ईर्ष्यामि | ईर्ष्यावः | ईर्ष्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ईर्ष्यति · लिट्: ईर्ष्याञ्चकार · लुट्: ईर्ष्यिता · लृट्: ईर्ष्यिष्यति · लोट्: ईर्ष्यतात् · लङ्: ऐर्ष्यत् · विधिलिङ्: ईर्ष्येत् · आशीर्लिङ्: ईर्ष्यात् · लुङ्: ऐर्ष्यीत् · लृङ्: ऐर्ष्यिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ईर्ष्यण · ण्वुल्: ईर्ष्यकः · तृच्: ईर्ष्यिता · ण्यत्: ईर्ष्यः · तव्य: ईर्ष्यितव्यः · अनीयर्: ईर्ष्यणीयः · क्त: ईर्ष्यितः · क्तवतु: ईर्ष्यितवान् · शतृ: ईर्ष्यन् · स्य-शतृ: ईर्ष्यिष्यन् · क्त्वा: ईर्ष्यित्वा · ल्यप्: प्रेर्ष्य · तुमुन्: ईर्ष्यितुम् · णमुल्: ईर्ष्यम् · घञ्: ईर्ष्यः · क्तिन्: ईर्ष्टि · क्वसु: ईर्ष्याम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ईर्ष्यति | ईर्ष्य् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: ईर्ष्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: ईर्ष्य + तल् (भाववाचक) | ईर्ष्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ईर्ष्य् + शतृ |
ईर्ष्यति ➤ ईर्ष्या करना, द्वेष करना
संस्कृत: ईर्ष्यायाम्
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड