॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पालन करना, रक्षा करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पालने
अंग्रेज़ी: to protect, to secure
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | त्राः | त्रौ | त्राः |
| द्वितीया | त्राम् | त्रौ | त्रः |
| तृतीया | त्रा | त्राभ्याम् | त्राभिः |
| चतुर्थी | त्रे | त्राभ्याम् | त्राभ्यः |
| पञ्चमी | त्रः | त्राभ्याम् | त्राभ्यः |
| षष्ठी | त्रः | त्रोः | त्राम् |
| सप्तमी | त्रि | त्रोः | त्रासु |
| सम्बोधन | हे त्राः | हे त्रौ | हे त्राः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | त्रायते | त्रायेते | त्रायन्ते |
| मध्यम | त्रायसे | त्रायेथे | त्रायध्वे |
| उत्तम | त्राये | त्रायावहे | त्रायामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): त्रायते · लिट् (आत्मने.): तत्रे · लुट् (आत्मने.): त्राता · लृट् (आत्मने.): त्रास्यते · लोट् (आत्मने.): त्रायताम् · लङ् (आत्मने.): अत्रायत · विधिलिङ् (आत्मने.): त्रायेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): त्रासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अत्रास्त · लृङ् (आत्मने.): अत्रास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: त्राण · ण्वुल्: त्रायकः · तृच्: त्राता · यत्: त्रेयः · तव्य: त्रातव्यः · अनीयर्: त्राणीयः · क्त: त्रातः · क्तवतु: त्रातवान् · शानच्: त्रायमाणः · क्त्वा: त्रात्वा · ल्यप्: प्रत्राय · तुमुन्: त्रातुम् · णमुल्: त्रायम् · घञ्: त्रायः · क्तिन्: त्राति · क्वसु: तत्रिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उज्त्रः | त्रा (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + त्रै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: त्रा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + त्रै + अच् | त्रा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + त्रै + अच् |
उज्त्रः 📚 ➤ पालन करना, रक्षा करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पालने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| त्रा 📚 | m. (√ त्रै) a protector, defender, RV. i, 100, 7; iv, 24, 3 | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड