२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
त्रै (त्रैङ्)
भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.1120
धात्वर्थ: पालने — पालन करना, रक्षा करना (to protect, to secure)
कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायते त्रायेते त्रायन्ते मध्यम त्रायसे त्रायेथे त्रायध्वे उत्तम त्राये त्रायावहे त्रायामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायताम् त्रायेताम् त्रायन्ताम् मध्यम त्रायस्व त्रायेथाम् त्रायध्वम् उत्तम त्रायै त्रायावहै त्रायामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अत्रायत अत्रायेताम् अत्रायन्त मध्यम अत्रायथाः अत्रायेथाम् अत्रायध्वम् उत्तम अत्राये अत्रायावहि अत्रायामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायेत त्रायेयाताम् त्रायेरन् मध्यम त्रायेथाः त्रायेयाथाम् त्रायेध्वम् उत्तम त्रायेय त्रायेवहि त्रायेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रास्यते त्रास्येते त्रास्यन्ते मध्यम त्रास्यसे त्रास्येथे त्रास्यध्वे उत्तम त्रास्ये त्रास्यावहे त्रास्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्राता त्रातारौ त्रातारः मध्यम त्रातासे त्रातासाथे त्राताध्वे उत्तम त्राताहे त्रातास्वहे त्रातास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम तत्रे तत्राते तत्रिरे मध्यम तत्रिषे तत्राथे तत्रिढ्वे / तत्रिध्वे उत्तम तत्रे तत्रिवहे तत्रिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अत्रास्त अत्रासाताम् अत्रासत मध्यम अत्रास्थाः अत्रासाथाम् अत्राध्वम् उत्तम अत्रासि अत्रास्वहि अत्रास्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रासीष्ट त्रासीयास्ताम् त्रासीरन् मध्यम त्रासीष्ठाः त्रासीयास्थाम् त्रासीध्वम् उत्तम त्रासीय त्रासीवहि त्रासीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अत्रास्यत अत्रास्येताम् अत्रास्यन्त मध्यम अत्रास्यथाः अत्रास्येथाम् अत्रास्यध्वम् उत्तम अत्रास्ये अत्रास्यावहि अत्रास्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायते त्रायेते त्रायन्ते मध्यम त्रायसे त्रायेथे त्रायध्वे उत्तम त्राये त्रायावहे त्रायामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायताम् त्रायेताम् त्रायन्ताम् मध्यम त्रायस्व त्रायेथाम् त्रायध्वम् उत्तम त्रायै त्रायावहै त्रायामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अत्रायत अत्रायेताम् अत्रायन्त मध्यम अत्रायथाः अत्रायेथाम् अत्रायध्वम् उत्तम अत्राये अत्रायावहि अत्रायामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायेत त्रायेयाताम् त्रायेरन् मध्यम त्रायेथाः त्रायेयाथाम् त्रायेध्वम् उत्तम त्रायेय त्रायेवहि त्रायेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम त्रायिष्यते / त्रास्यते त्रायिष्येते / त्रास्येते त्रायिष्यन्ते / त्रास्यन्ते मध्यम त्रायिष्यसे / त्रास्यसे त्रायिष्येथे / त्रास्येथे त्रायिष्यध्वे / त्रास्यध्वे उत्तम त्रायिष्ये / त्रास्ये त्रायिष्यावहे / त्रास्यावहे त्रायिष्यामहे / त्रास्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त त्राण — — त्राणम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त त्रायक त्रायकः त्रायिका त्रायकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त त्रातृ त्राता त्रात्री त्रातृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त त्रेय त्रेयः त्रेया त्रेयम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) त्रातव्य त्रातव्यः त्रातव्या त्रातव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त त्राणीय त्राणीयः त्राणीया त्राणीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) त्रात त्रातः त्राता त्रातम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) त्रातवत् त्रातवान् त्रातवती त्रातवत् / त्रातवद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) त्रायमाण त्रायमाणः त्रायमाणा त्रायमाणम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) त्रात्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रत्राय — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) त्रातुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय त्रायम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त त्राय त्रायः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त त्राति — त्रातिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त तत्रिवस् तत्रिवान् तत्रुषी तत्रिवत् / तत्रिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।