🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:36:28 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

त्रै (त्रैङ्)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.1120
धात्वर्थ: पालने — पालन करना, रक्षा करना (to protect, to secure)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रायतेत्रायेतेत्रायन्ते
मध्यमत्रायसेत्रायेथेत्रायध्वे
उत्तमत्रायेत्रायावहेत्रायामहे

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रायताम्त्रायेताम्त्रायन्ताम्
मध्यमत्रायस्वत्रायेथाम्त्रायध्वम्
उत्तमत्रायैत्रायावहैत्रायामहै

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअत्रायतअत्रायेताम्अत्रायन्त
मध्यमअत्रायथाःअत्रायेथाम्अत्रायध्वम्
उत्तमअत्रायेअत्रायावहिअत्रायामहि

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रायेतत्रायेयाताम्त्रायेरन्
मध्यमत्रायेथाःत्रायेयाथाम्त्रायेध्वम्
उत्तमत्रायेयत्रायेवहित्रायेमहि

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रास्यतेत्रास्येतेत्रास्यन्ते
मध्यमत्रास्यसेत्रास्येथेत्रास्यध्वे
उत्तमत्रास्येत्रास्यावहेत्रास्यामहे

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रातात्रातारौत्रातारः
मध्यमत्रातासेत्रातासाथेत्राताध्वे
उत्तमत्राताहेत्रातास्वहेत्रातास्महे

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमतत्रेतत्रातेतत्रिरे
मध्यमतत्रिषेतत्राथेतत्रिढ्वे / तत्रिध्वे
उत्तमतत्रेतत्रिवहेतत्रिमहे

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअत्रास्तअत्रासाताम्अत्रासत
मध्यमअत्रास्थाःअत्रासाथाम्अत्राध्वम्
उत्तमअत्रासिअत्रास्वहिअत्रास्महि

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमत्रासीष्टत्रासीयास्ताम्त्रासीरन्
मध्यमत्रासीष्ठाःत्रासीयास्थाम्त्रासीध्वम्
उत्तमत्रासीयत्रासीवहित्रासीमहि

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअत्रास्यतअत्रास्येताम्अत्रास्यन्त
मध्यमअत्रास्यथाःअत्रास्येथाम्अत्रास्यध्वम्
उत्तमअत्रास्येअत्रास्यावहिअत्रास्यामहि

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें