॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्थापना करना, बिठाना, पूर्ण होना, सिद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रतिष्ठायाम्
अंग्रेज़ी: to establish, to make someone sit, to complete
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ताला | ताले | तालाः |
| द्वितीया | तालाम् | ताले | तालाः |
| तृतीया | तालया | तालाभ्याम् | तालाभिः |
| चतुर्थी | तालायै | तालाभ्याम् | तालाभ्यः |
| पञ्चमी | तालायाः | तालाभ्याम् | तालाभ्यः |
| षष्ठी | तालायाः | तालयोः | तालानाम् |
| सप्तमी | तालायाम् | तालयोः | तालासु |
| सम्बोधन | हे ताले | हे ताले | हे तालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तालयति | तालयतः | तालयन्ति |
| मध्यम | तालयसि | तालयथः | तालयथ |
| उत्तम | तालयामि | तालयावः | तालयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तालयति · लट् (आत्मने.): तालयते · लिट्: तालयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): तालयाञ्चक्रे · लुट्: तालयिता · लुट् (आत्मने.): तालयिता · लृट्: तालयिष्यति · लृट् (आत्मने.): तालयिष्यते · लोट्: तालयतात् · लोट् (आत्मने.): तालयताम् · लङ्: अतालयत् · लङ् (आत्मने.): अतालयत · विधिलिङ्: तालयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तालयेत · आशीर्लिङ्: ताल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तालयिषीष्ट · लुङ्: अतीतलत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतलत · लृङ्: अतालयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तालन · ण्वुल्: तालकः · तृच्: तालयिता · यत्: ताल्यः · तव्य: तालयितव्यः · अनीयर्: तालनीयः · क्त: तालितः · क्तवतु: तालितवान् · शतृ: तालयन् · स्य-शतृ: तालयिष्यन् · शानच्: तालयमानः · क्त्वा: तालयित्वा · ल्यप्: प्रताल्य · तुमुन्: तालयितुम् · णमुल्: तालम् · क्तिन्: ताल्ति · क्वसु: तालयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उताले | ताला (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + तल् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: ताला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: उत् + तल् + अच् | ताला (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: उत् + तल् + अच् |
उताले 📚 ➤ स्थापना करना, बिठाना, पूर्ण होना, सिद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रतिष्ठायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ताला 📚 | लोहे, पीतल, आदि की वह कल जिसे बंद किवाड़, संदूक आदि की कुंडी में फँसा … | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड