॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: होना, सत्ता, अस्तित्व
संस्कृत: विद्वान्, सत्ता, स्वभावः, अभिप्रायः, चेष्टा, आत्मा, जननम् · पर्याय: विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सत्, सुधी
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भावः | भावौ | भावाः |
| द्वितीया | भावम् | भावौ | भावान् |
| तृतीया | भावेन | भावाभ्याम् | भावैः |
| चतुर्थी | भावाय | भावाभ्याम् | भावेभ्यः |
| पञ्चमी | भावात् / भावाद् | भावाभ्याम् | भावेभ्यः |
| षष्ठी | भावस्य | भावयोः | भावानाम् |
| सप्तमी | भावे | भावयोः | भावेषु |
| सम्बोधन | हे भाव | हे भावौ | हे भावाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उद-भाव | समास: उद + भाव तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: भाव (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 |
उदभाव 📚उद 📚भाव ➤ उद (= उदक इत्यस्य उदन् आदेशः जल) + भाव (होना, सत्ता, अस्तित्व)
संस्कृत: विद्वान्, सत्ता, स्वभावः, अभिप्रायः, चेष्टा, आत्मा, जननम् · पर्याय: विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सत्, सुधी
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| उद 📚 | n. (only at the beginning or end of a compound) water | 🔵🟤 |
| भाव 📚 | सत्ता । अस्तित्व । हाना । अभाव का उलटा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| भाव |
नाटक में — बहनोई को 'आवुत्त', विद्वान् को 'भाव', पिता को 'आवुक' और युव (१.७.१३) — आवुत्त, आवुक, कुमार, भर्तृदारक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड