॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आच्छादित करना, ढांकना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: आवरणे · पर्याय: रोध, तीर, प्रतीर, तट
अंग्रेज़ी: to cover
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कूलः | कूलौ | कूलाः |
| द्वितीया | कूलम् | कूलौ | कूलान् |
| तृतीया | कूलेन | कूलाभ्याम् | कूलैः |
| चतुर्थी | कूलाय | कूलाभ्याम् | कूलेभ्यः |
| पञ्चमी | कूलात् / कूलाद् | कूलाभ्याम् | कूलेभ्यः |
| षष्ठी | कूलस्य | कूलयोः | कूलानाम् |
| सप्तमी | कूले | कूलयोः | कूलेषु |
| सम्बोधन | हे कूल | हे कूलौ | हे कूलाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कूलति | कूलतः | कूलन्ति |
| मध्यम | कूलसि | कूलथः | कूलथ |
| उत्तम | कूलामि | कूलावः | कूलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कूलति · लिट्: चुकूल · लुट्: कूलिता · लृट्: कूलिष्यति · लोट्: कूलतात् · लङ्: अकूलत् · विधिलिङ्: कूलेत् · आशीर्लिङ्: कूल्यात् · लुङ्: अकूलीत् · लृङ्: अकूलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कूलन · ण्वुल्: कूलकः · तृच्: कूलिता · ण्यत्: कूल्यः · तव्य: कूलितव्यः · अनीयर्: कूलनीयः · क्त: कूलितः · क्तवतु: कूलितवान् · शतृ: कूलन् · स्य-शतृ: कूलिष्यन् · क्त्वा: कूलित्वा · ल्यप्: प्रकूल्य · तुमुन्: कूलितुम् · णमुल्: कूलम् · घञ्: कूलः · क्तिन्: कूल्ति · क्वसु: चुकूल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उपकूलः | कूल (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + कूल् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: उपकूल (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
उपकूलः 📚 ➤ आच्छादित करना, ढांकना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: आवरणे · पर्याय: रोध, तीर, प्रतीर, तट
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कूल 📚 | ॰ पुं॰ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कूल |
किनारे के नाम (१.१०.७) — रोधस्, तीर, प्रतीर, तट |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड