॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुःख देना, शोक करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: परिकूजने · पर्याय: मूर्वा, मधुरसा, मोरटा, तेजनी, स्रवा
अंग्रेज़ी: to irritate, to cause pain, to mourn to grieve
व्युत्पत्ति: दिव् + अच् + ङीष्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | देवी | देव्यौ | देव्यः |
| द्वितीया | देवीम् | देव्यौ | देवीः |
| तृतीया | देव्या | देवीभ्याम् | देवीभिः |
| चतुर्थी | देव्यै | देवीभ्याम् | देवीभ्यः |
| पञ्चमी | देव्याः | देवीभ्याम् | देवीभ्यः |
| षष्ठी | देव्याः | देव्योः | देवीनाम् |
| सप्तमी | देव्याम् | देव्योः | देवीषु |
| सम्बोधन | हे देवि | हे देव्यौ | हे देव्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | देवति | देवतः | देवन्ति |
| मध्यम | देवसि | देवथः | देवथ |
| उत्तम | देवामि | देवावः | देवामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: देवति · लट् (आत्मने.): देवयते · लिट्: दिदेव · लिट् (आत्मने.): देवयाञ्चक्रे · लुट्: देविता · लुट् (आत्मने.): देवयिता · लृट्: देविष्यति · लृट् (आत्मने.): देवयिष्यते · लोट्: देवतात् · लोट् (आत्मने.): देवयताम् · लङ्: अदेवत् · लङ् (आत्मने.): अदेवयत · विधिलिङ्: देवेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): देवयेत · आशीर्लिङ्: दीव्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): देवयिषीष्ट · लुङ्: अदेवीत् · लुङ् (आत्मने.): अदीदिवत · लृङ्: अदेविष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अदेवयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: देवन · ण्वुल्: देवकः · तृच्: देविता · यत्: देव्यः · ण्यत्: देव्यः · तव्य: देवितव्यः · अनीयर्: देवनीयः · क्त: द्यूनः · क्तवतु: द्यूनवान् · शतृ: देवन् · स्य-शतृ: देविष्यन् · शानच्: देवयमानः · क्त्वा: द्यूत्वा · ल्यप्: प्रदीव्य · तुमुन्: देवितुम् · णमुल्: देवम् · घञ्: देवः · क्तिन्: द्यूति · क्वसु: दिदिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उपदेवी | देवी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उप + दिव् + अच् 📚 |
उपदेवी 📚 ➤ दुःख देना, शोक करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: परिकूजने · पर्याय: मूर्वा, मधुरसा, मोरटा, तेजनी, स्रवा
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| देवी 📚 | देवता की स्त्री । देवपत्नी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| देवी |
नाटक में राजा को 'भट्टारक' या 'देव', राजकुमारी को 'भर्तृदारिका', अभिषि (१.७.१४) — भट्टारक, देव, भर्तृदारिका, भट्टिनी मरोड़फली (मूर्वा) के नाम (२.४.८३) — मूर्वा, मधुरसा, मोरटा, तेजनी, स्रवा |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड