॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पालन करना, संरक्षण करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: रक्षणे
अंग्रेज़ी: to protect,to govern
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पालयति | पालयतः | पालयन्ति |
| मध्यम | पालयसि | पालयथः | पालयथ |
| उत्तम | पालयामि | पालयावः | पालयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पालयति · लट् (आत्मने.): पालयते · लिट्: पालयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पालयाञ्चक्रे · लुट्: पालयिता · लुट् (आत्मने.): पालयिता · लृट्: पालयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पालयिष्यते · लोट्: पालयतात् · लोट् (आत्मने.): पालयताम् · लङ्: अपालयत् · लङ् (आत्मने.): अपालयत · विधिलिङ्: पालयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पालयेत · आशीर्लिङ्: पाल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पालयिषीष्ट · लुङ्: अपीपलत् · लुङ् (आत्मने.): अपीपलत · लृङ्: अपालयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पालन · ण्वुल्: पालकः · तृच्: पालयिता · यत्: पाल्यः · तव्य: पालयितव्यः · अनीयर्: पालनीयः · क्त: पालितः · क्तवतु: पालितवान् · शतृ: पालयन् · स्य-शतृ: पालयिष्यन् · शानच्: पालयमानः · क्त्वा: पालयित्वा · ल्यप्: प्रपाल्य · तुमुन्: पालयितुम् · णमुल्: पालम् · क्तिन्: पाल्ति · क्वसु: पालयाम्बभूवान्
अर्थ: शुक्र ग्रह का नामान्तर
संस्कृत: नक्षत्रम् · पर्याय: नक्षत्र, ऋक्ष, तारा, तारका, उडु
व्युत्पत्ति: भा+ङ
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भम् | भे | भानि |
| द्वितीया | भम् | भे | भानि |
| तृतीया | भेन | भाभ्याम् | भैः |
| चतुर्थी | भाय | भाभ्याम् | भेभ्यः |
| पञ्चमी | भात् / भाद् | भाभ्याम् | भेभ्यः |
| षष्ठी | भस्य | भयोः | भानाम् |
| सप्तमी | भे | भयोः | भेषु |
| सम्बोधन | हे भ | हे भे | हे भानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
उपालम् 📚 ➤ पालन करना, संरक्षण करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: रक्षणे
भ 📚 ➤ शुक्र ग्रह का नामान्तर
संस्कृत: नक्षत्रम् · पर्याय: नक्षत्र, ऋक्ष, तारा, तारका, उडु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पाल् 📚 | cl. 10. P. (Dhātup. xxxii, 69) पालयति (˚ते; also regarded as Caus. of … | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| उपालंभ | उपालम् + भ | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड