॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बाल
संस्कृत: केशः · पर्याय: चिकुर, कुन्तल, बाल, केश, शिरोरुह
व्युत्पत्ति: कच्-अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कचः | कचौ | कचाः |
| द्वितीया | कचम् | कचौ | कचान् |
| तृतीया | कचेन | कचाभ्याम् | कचैः |
| चतुर्थी | कचाय | कचाभ्याम् | कचेभ्यः |
| पञ्चमी | कचात् / कचाद् | कचाभ्याम् | कचेभ्यः |
| षष्ठी | कचस्य | कचयोः | कचानाम् |
| सप्तमी | कचे | कचयोः | कचेषु |
| सम्बोधन | हे कच | हे कचौ | हे कचाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: निगलना, खाना, भक्षण करना
संस्कृत: अदने स्रवणे च
अंग्रेज़ी: to eat,to swallow, to drip,to flow,to dissolve
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गलतात् / गलताद् / गलतु | गलताम् | गलन्तु |
| मध्यम | गल / गलतात् / गलताद् | गलतम् | गलत |
| उत्तम | गलानि | गलाव | गलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गलति · लिट्: जगाल · लुट्: गलिता · लृट्: गलिष्यति · लोट्: गलतात् · लङ्: अगलत् · विधिलिङ्: गलेत् · आशीर्लिङ्: गल्यात् · लुङ्: अगालीत् · लृङ्: अगलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गलन · ण्वुल्: गालकः · तृच्: गलिता · ण्यत्: गाल्यः · तव्य: गलितव्यः · अनीयर्: गलनीयः · क्त: गलितः · क्तवतु: गलितवान् · शतृ: गलन् · स्य-शतृ: गलिष्यन् · क्त्वा: गलित्वा · ल्यप्: प्रगल्य · तुमुन्: गलितुम् · णमुल्: गालम् · घञ्: गालः · क्तिन्: गल्ति · क्वसु: जगल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कचम् | कच (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: कच् + अच्) अन्य सम्भावना: कच (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कच् + अच् | कच (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कच् + अच् |
| गल | गल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: गल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | गल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गल् + अच् |
कचम् 📚 ➤ बाल
संस्कृत: केशः · पर्याय: चिकुर, कुन्तल, बाल, केश, शिरोरुह
गल 📚 ➤ निगलना, खाना, भक्षण करना
संस्कृत: अदने स्रवणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कच 📚 | बाल (विशेषतया सिर का) | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| गल् 📚 | cl. 1. P. ˚लति, to drip, drop, ooze, trickle, distil, Pañcat. v; Brahm… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कच |
बाल (२.६.९६) — चिकुर, कुन्तल, वाल, केश, शिरोरुह |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कचंगल | कचम् + गल | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड