॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: महामारी, दुःख, मौसम, संकट
संस्कृत: डिम्बः, प्रवासः
व्युत्पत्ति: ई-क्तिच्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ईतिः | ईती | ईतयः |
| द्वितीया | ईतिम् | ईती | ईतीः |
| तृतीया | ईत्या | ईतिभ्याम् | ईतिभिः |
| चतुर्थी | ईतये / ईत्यै | ईतिभ्याम् | ईतिभ्यः |
| पञ्चमी | ईतेः / ईत्याः | ईतिभ्याम् | ईतिभ्यः |
| षष्ठी | ईतेः / ईत्याः | ईत्योः | ईतीनाम् |
| सप्तमी | ईतौ / ईत्याम् | ईत्योः | ईतिषु |
| सम्बोधन | हे ईते | हे ईती | हे ईतयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कठर-ईती | समास: कठर + ईति कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: ईति (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन 📚 (व्युत्पत्ति: ई + क्तिन्) अन्य सम्भावना: ईति (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | ईति (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
कठरईती 📚कठर 📚ईति ➤ कठर (कड़ा, सख्त) + ईति (महामारी, दुःख, मौसम, संकट)
संस्कृत: डिम्बः, प्रवासः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कठर 📚 | सख्त । कड़ा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ईति 📚 | खेति को हानी पहुँचानेवाला उपद्रव । ये छह प्रकार के हैं—(क) अतिवृष्टि ।… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कठरेती | कठर + ईती | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड