॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आच्छादित करना, ढकना, घेरना, जाना
संस्कृत: संवरणे सञ्चरणे च
अंग्रेज़ी: to cover, to hide, to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अवलिष्ट | अवलिषाताम् | अवलिषत |
| मध्यम | अवलिष्ठाः | अवलिषाथाम् | अवलिढ्वम् / अवलिध्वम् |
| उत्तम | अवलिषि | अवलिष्वहि | अवलिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): वलते · लिट् (आत्मने.): ववले · लुट् (आत्मने.): वलिता · लृट् (आत्मने.): वलिष्यते · लोट् (आत्मने.): वलताम् · लङ् (आत्मने.): अवलत · विधिलिङ् (आत्मने.): वलेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वलिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अवलिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अवलिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वलन · ण्वुल्: वालकः · तृच्: वलिता · ण्यत्: वाल्यः · तव्य: वलितव्यः · अनीयर्: वलनीयः · क्त: वलितः · क्तवतु: वलितवान् · शानच्: वलमानः · क्त्वा: वलित्वा · ल्यप्: प्रवल्य · तुमुन्: वलितुम् · णमुल्: वालम् · घञ्: वालः · क्तिन्: वल्ति · क्वसु: ववल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कर-वालि | समास: कर + वल् कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वल् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: वाली (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
करवालि 📚कर 📚वल् ➤ कर (करोति,कीर्यते अनेन इति,कृ(कॄ-अप्)) + वल् (आच्छादित करना, ढकना, घेरना, जाना)
संस्कृत: संवरणे सञ्चरणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कर 📚 | हाथ । मुहा॰—कर गहना=(१) हाथ पकड़ना । (२) पणिग्रहण या विवाह करना । कर म… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| वल् 📚 | (cf. √ बल्, वल्ल्, and वृ) cl. 1. Ā. (Dhātup. xiv, 20) वलते (oftener P… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कर |
बलि (३.३.२०३) — भेंट, झुर्री किरण के नाम (१.३.३७) — किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति, घृणि, रश्मि, भानु |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड