॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: झगड़ा, लड़ाई-भिड़ाई, असहमति, मतभेद
संस्कृत: युद्धम्, कलियुगम् · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
व्युत्पत्ति: कल्-इनि (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कलिः | कली | कलयः |
| द्वितीया | कलिम् | कली | कलीन् |
| तृतीया | कलिना | कलिभ्याम् | कलिभिः |
| चतुर्थी | कलये | कलिभ्याम् | कलिभ्यः |
| पञ्चमी | कलेः | कलिभ्याम् | कलिभ्यः |
| षष्ठी | कलेः | कल्योः | कलीनाम् |
| सप्तमी | कलौ | कल्योः | कलिषु |
| सम्बोधन | हे कले | हे कली | हे कलयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आन | आनतुः | आनुः |
| मध्यम | आनिथ | आनथुः | आन |
| उत्तम | आन | आनिव | आनिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कलौ | कलि (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: कल (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन | कल (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
| आन | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | आन (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
कलौ 📚 ➤ झगड़ा, लड़ाई-भिड़ाई, असहमति, मतभेद
संस्कृत: युद्धम्, कलियुगम् · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
आन 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कलि 📚 | बहेड़े का फल या बीज । विशेष—वामन पुराण में ऐसी कथा है कि जब दमयती ने न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कलि |
युद्ध के और नाम (२.८.१०५) — सम्प्रहार, अभिसम्पात, संस्फोट, संयुग, अभ्यामर्द, समाघात, संग्राम, अभ्यागम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कलावान | कलौ + आन | अयादि | एचोऽयवायावः (६.१.७८) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड