॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कल्पना करना, विचार करना, मिश्रित करना, चित्रित करना, रंगना
संस्कृत: अवकल्कने
अंग्रेज़ी: to mix, to think, to imagine, to paint
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कल्पयति | कल्पयतः | कल्पयन्ति |
| मध्यम | कल्पयसि | कल्पयथः | कल्पयथ |
| उत्तम | कल्पयामि | कल्पयावः | कल्पयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कल्पयति · लट् (आत्मने.): कल्पयते · लिट्: कल्पयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): कल्पयाञ्चक्रे · लुट्: कल्पयिता · लुट् (आत्मने.): कल्पयिता · लृट्: कल्पयिष्यति · लृट् (आत्मने.): कल्पयिष्यते · लोट्: कल्पयतात् · लोट् (आत्मने.): कल्पयताम् · लङ्: अकल्पयत् · लङ् (आत्मने.): अकल्पयत · विधिलिङ्: कल्पयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): कल्पयेत · आशीर्लिङ्: कल्प्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कल्पयिषीष्ट · लुङ्: अचकल्पत् · लुङ् (आत्मने.): अचकल्पत · लृङ्: अकल्पयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अकल्पयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कल्पन · ण्वुल्: कल्पकः · तृच्: कल्पयिता · यत्: कल्प्यः · तव्य: कल्पयितव्यः · अनीयर्: कल्पनीयः · क्त: कल्पितः · क्तवतु: कल्पितवान् · शतृ: कल्पयन् · स्य-शतृ: कल्पयिष्यन् · शानच्: कल्पयमानः · क्त्वा: कल्पयित्वा · ल्यप्: प्रकल्प्य · तुमुन्: कल्पयितुम् · णमुल्: कल्पम् · क्तिन्: कल्प्ति · क्वसु: कल्पयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कल्पयति | कृप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: कृप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | कृप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) |
कल्पयति ➤ कल्पना करना, विचार करना, मिश्रित करना, चित्रित करना, रंगना
संस्कृत: अवकल्कने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड