॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: झगड़ा, लड़ाई-भिड़ाई, असहमति, मतभेद
संस्कृत: युद्धम्, कलियुगम् · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
व्युत्पत्ति: कल्-इनि (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कलिः | कली | कलयः |
| द्वितीया | कलिम् | कली | कलीन् |
| तृतीया | कलिना | कलिभ्याम् | कलिभिः |
| चतुर्थी | कलये | कलिभ्याम् | कलिभ्यः |
| पञ्चमी | कलेः | कलिभ्याम् | कलिभ्यः |
| षष्ठी | कलेः | कल्योः | कलीनाम् |
| सप्तमी | कलौ | कल्योः | कलिषु |
| सम्बोधन | हे कले | हे कली | हे कलयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: याचना करना, मांगना
संस्कृत: याचने
अंग्रेज़ी: to act,to beg,to request,to seek
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अवत / अवनिष्ट | अवनिषाताम् | अवनिषत |
| मध्यम | अवथाः / अवनिष्ठाः | अवनिषाथाम् | अवनिध्वम् |
| उत्तम | अवनिषि | अवनिष्वहि | अवनिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वनोति · लट् (आत्मने.): वनुते · लिट्: ववान · लिट् (आत्मने.): ववने · लुट्: वनिता · लुट् (आत्मने.): वनिता · लृट्: वनिष्यति · लृट् (आत्मने.): वनिष्यते · लोट्: वनुतात् · लोट् (आत्मने.): वनुताम् · लङ्: अवनोत् · लङ् (आत्मने.): अवनुत · विधिलिङ्: वनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): वन्वीत · आशीर्लिङ्: वन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वनिषीष्ट · लुङ्: अवनीत् · लुङ् (आत्मने.): अवत · लृङ्: अवनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वनन · ण्वुल्: वानकः · तृच्: वनिता · ण्यत्: वान्यः · तव्य: वनितव्यः · अनीयर्: वननीयः · क्त: वतः · क्तवतु: वतवान् · शतृ: वन्वन् · स्य-शतृ: वनिष्यन् · शानच्: वन्वानः · क्त्वा: वत्वा · ल्यप्: प्रवत्य · तुमुन्: वनितुम् · णमुल्: वानम् · घञ्: वानः · क्तिन्: वति · क्वसु: ववन्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कली | कलि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: कलि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | कलि (पुं.) — सम्बोधन, द्विवचन |
| अवत | वन् धातु (तनादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अव् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | अवता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अव् + अच् · तद्धित: अव + तल् (भाववाचक) |
कली 📚 ➤ झगड़ा, लड़ाई-भिड़ाई, असहमति, मतभेद
संस्कृत: युद्धम्, कलियुगम् · पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रधन, प्रविदारण
अवत 📚 ➤ याचना करना, मांगना
संस्कृत: याचने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कलि 📚 | बहेड़े का फल या बीज । विशेष—वामन पुराण में ऐसी कथा है कि जब दमयती ने न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| वन् 📚 | cl. 1. P. (Dhātup. xiii, 19; 20; xix, 42) वनति (Ved. also ˚ते, and वन… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कलि |
युद्ध के और नाम (२.८.१०५) — सम्प्रहार, अभिसम्पात, संस्फोट, संयुग, अभ्यामर्द, समाघात, संग्राम, अभ्यागम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कल्यवत | कली + अवत | यण् | इको यणचि (६.१.७७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड