॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कोड़ा
व्युत्पत्ति: कश्-अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कशः | कशौ | कशाः |
| द्वितीया | कशम् | कशौ | कशान् |
| तृतीया | कशेन | कशाभ्याम् | कशैः |
| चतुर्थी | कशाय | कशाभ्याम् | कशेभ्यः |
| पञ्चमी | कशात् / कशाद् | कशाभ्याम् | कशेभ्यः |
| षष्ठी | कशस्य | कशयोः | कशानाम् |
| सप्तमी | कशे | कशयोः | कशेषु |
| सम्बोधन | हे कश | हे कशौ | हे कशाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: स्वरों के लिए प्रयुक्त शब्द
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अक् / अग् | अचौ | अचः |
| द्वितीया | अचम् | अचौ | अचः |
| तृतीया | अचा | अग्भ्याम् | अग्भिः |
| चतुर्थी | अचे | अग्भ्याम् | अग्भ्यः |
| पञ्चमी | अचः | अग्भ्याम् | अग्भ्यः |
| षष्ठी | अचः | अचोः | अचाम् |
| सप्तमी | अचि | अचोः | अक्षु |
| सम्बोधन | हे अक् / हे अग् | हे अचौ | हे अचः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: फैलना, राशि करना, ढेर करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्याप्तौ सङ्घाते च
अंग्रेज़ी: to pervade,to heap,to pile up
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अशः | अशौ | अशाः |
| द्वितीया | अशम् | अशौ | अशान् |
| तृतीया | अशेन | अशाभ्याम् | अशैः |
| चतुर्थी | अशाय | अशाभ्याम् | अशेभ्यः |
| पञ्चमी | अशात् / अशाद् | अशाभ्याम् | अशेभ्यः |
| षष्ठी | अशस्य | अशयोः | अशानाम् |
| सप्तमी | अशे | अशयोः | अशेषु |
| सम्बोधन | हे अश | हे अशौ | हे अशाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अश्नुते | अश्नुवाते | अश्नुवते |
| मध्यम | अश्नुषे | अश्नुवाथे | अश्नुध्वे |
| उत्तम | अश्नुवे | अश्नुवहे | अश्नुमहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): अश्नुते · लिट् (आत्मने.): आनशे · लुट् (आत्मने.): अशिता · लृट् (आत्मने.): अक्ष्यते · लोट् (आत्मने.): अश्नुताम् · लङ् (आत्मने.): आश्नुत · विधिलिङ् (आत्मने.): अश्नुवीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अक्षीष्ट · लुङ् (आत्मने.): आशिष्ट · लृङ् (आत्मने.): आक्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अशन · ण्वुल्: आशकः · तृच्: अष्टा · ण्यत्: आश्यः · तव्य: अष्टव्यः · अनीयर्: अशनीयः · क्त: अष्टः · क्तवतु: अष्टवान् · शानच्: अश्नुवानः · क्त्वा: अष्ट्वा · ल्यप्: प्राश्य · तुमुन्: अष्टुम् · णमुल्: आशम् · घञ्: आशः · क्तिन्: अष्टि · क्वसु: आनशिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कशम् | कश (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: कश् + अच्) अन्य सम्भावना: कश (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कश् + अच् | कश (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कश् + अच् |
| अक् | अच् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अच् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अश | अश (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अश् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अश (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अश् + अच् |
कशम् 📚 ➤ कोड़ा
अक् 📚 ➤ स्वरों के लिए प्रयुक्त शब्द
अश 📚 ➤ फैलना, राशि करना, ढेर करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्याप्तौ सङ्घाते च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कश 📚 | चाबुक | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अच् 📚 | संस्कृत व्याकरणा में स्वरों के लिये प्रयुक्त पारिभाषिक शब्द जिसे प्रत्… | 🟠🔵🟣 |
| अश 📚 | संहतौ--व्याप्तौ च स्वादि० आत्म० सक० वेट् । अश्नुते आशिष्ट आष्ट आनशे । … | 🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अच् |
संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अप्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कशमकश | कशम् + अक् | हल्-अच् संयोग | — |
| कशमकश | अक् + अश | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड