🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:59:03 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

कियान्

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

कियान्

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

कियान्

अर्थ: किं परिमाणस्य किम् - वतुप्, घः, किमः कि आदेशः

संस्कृत: किं परिमाणम् अस्य

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. कियत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
  2. कियान् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — कियत् (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकियान्कियन्तौकियन्तः
द्वितीयाकियन्तम्कियन्तौकियतः
तृतीयाकियताकियद्भ्याम्कियद्भिः
चतुर्थीकियतेकियद्भ्याम्कियद्भ्यः
पञ्चमीकियतःकियद्भ्याम्कियद्भ्यः
षष्ठीकियतःकियतोःकियताम्
सप्तमीकियतिकियतोःकियत्सु
सम्बोधनहे कियन्हे कियन्तौहे कियन्तः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — कियत्
कियत्
kiyat
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कियत् mfn. (fr. 1. कि, Pāṇ. v, 2, 40; vi, 3, 90), how great? how large? how far? how much? of what extent? of what qualities? RV.; AV. &c. (Ved. loc. कियाति with following आ, how long ago? since what time? RV. i, 113, 10; ii, 30, 1; कियत्य् अध्वनि, at what distance? how far off? MBh. xiv, 766; कियद् एतद्, of what importance is this to (gen.), Kathās. iii, 49; तेन कियान् अर्थः, what profit arises from that? BhP.; कियच् चिरम् ind. how long? Kathās.; कियच् चिरेण, in how long a time? how soon? Śak.; कियद् दूरे, how far? Pañcat. lii, 4; कियद् रोदिमि, what is the use of my weeping? Kād.; कियद् असुभिस्, what is the use of living? BhP. i, 13, 22)
little, small, unimportant, of small value (often in comp., e.g. कियद्-वक्र, a little bent Comm. on Yājñ.; कियद् अपि, how large or how far soever, Pañcat.; यावत् कियच् च, how large or how much soever, of what qualities soever, AV. viii, 7, 13; ŚBr.)
कियत् ind. how far? how much? how? RV.; AV.; ŚBr.
a little, Pañcat.; Hit.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (283,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कियत् a. [cf. P. V. 2. 40] (Nom. sing. कियान् m., कियती f., कियत् [] n.) 1 How great, how far, how much, how many, of what extent or qualities (having an interrogative force); कियान्कालस्तवैवं स्थितस्य संजातः Pt. 5; N. 1. 130; अयं भूतावासो विमृश कियतीं याति न दशां Śānti. 1. 25; ज्ञास्यसि कियद्भुजो मे रक्षति Ś. 1. 13; कियदवशिष्टं रजन्याः Ś. 4. --2 Of what consideration, i. e. of no account, worthless; राजेति कियती मात्रा Pt. 1. 40; मातः कियंतोऽरयः Ve. 5. 9. --3 Some, a little; a small number, a few (having an indefinite force); निजहृदि विकसंतः संति संतः कियंतः Bh. 2. 78; त्वदभिसरणरभसेन वलंती पतति पदानि कियंति चलंती Gīt. 6. --Comp. --एतिका effort, vigorous and persevering exertion. --कालम् ind. {1} how long. {2} some little time. --चिरं ind. how long; कियाच्चिरं श्राम्यसि गौरि Ku. 5. 50. --दूरं ind. {1} how far, how distant, how long; कियद्दूरे स जलाशयः Pt. 1; N. 1. 137. {2} for a short time, a little way.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0404-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कियत् त्रि० किमु + परिमाणे, वतुप् किमः क्यादेशः वस्य यः । किंपरिमाणे “गन्तव्यमस्ति कियदित्यसकृद् ब्रुवाणा” सा०, द०, “मदर्थसन्देशमृणालमन्थरः प्रियःकियद्दूरमिति त्वयोदिते” “भवेदमीभिः कमलोदयः कियान्” नैष०, स्त्रिया० ङीप् “निविशते यदि शूकशिखा पदे सृजति सा कियतीमिव न व्यथाम्” नैष० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2050,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कियत्, त्रि, किम्परिमाणमस्य (“किमिदंभ्यां वो घः” । ५ । २ । ४० । इति वतुप् । किमः क्यादेशः । वस्य घः ।) कियत् परिमाणम् ॥ कतो इति भाषा ॥ [] (“गन्तव्यमस्ति कियदित्यसकृद्ब्रूवाणा” ॥ इति साहित्यदर्पणम् ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-128-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
कियान्कियत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚
अन्य सम्भावना: कियान् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

कियान् 📚 ➤ किं परिमाणस्य किम् - वतुप्, घः, किमः कि आदेशः
संस्कृत: किं परिमाणम् अस्य

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
कियत् 📚mfn. (fr. 1. कि, Pāṇ. v, 2, 40; vi, 3, 90), how great? how large? how …🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें