🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:34:27 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कियत्
kiyat
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कियत् mfn. (fr. 1. कि, Pāṇ. v, 2, 40; vi, 3, 90), how great? how large? how far? how much? of what extent? of what qualities? RV.; AV. &c. (Ved. loc. कियाति with following आ, how long ago? since what time? RV. i, 113, 10; ii, 30, 1; कियत्य् अध्वनि, at what distance? how far off? MBh. xiv, 766; कियद् एतद्, of what importance is this to (gen.), Kathās. iii, 49; तेन कियान् अर्थः, what profit arises from that? BhP.; कियच् चिरम् ind. how long? Kathās.; कियच् चिरेण, in how long a time? how soon? Śak.; कियद् दूरे, how far? Pañcat. lii, 4; कियद् रोदिमि, what is the use of my weeping? Kād.; कियद् असुभिस्, what is the use of living? BhP. i, 13, 22)
little, small, unimportant, of small value (often in comp., e.g. कियद्-वक्र, a little bent Comm. on Yājñ.; कियद् अपि, how large or how far soever, Pañcat.; यावत् कियच् च, how large or how much soever, of what qualities soever, AV. viii, 7, 13; ŚBr.)
कियत् ind. how far? how much? how? RV.; AV.; ŚBr.
a little, Pañcat.; Hit.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (283,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कियत् a. [cf. P. V. 2. 40] (Nom. sing. कियान् m., कियती f., कियत् [] n.) 1 How great, how far, how much, how many, of what extent or qualities (having an interrogative force); कियान्कालस्तवैवं स्थितस्य संजातः Pt. 5; N. 1. 130; अयं भूतावासो विमृश कियतीं याति न दशां Śānti. 1. 25; ज्ञास्यसि कियद्भुजो मे रक्षति Ś. 1. 13; कियदवशिष्टं रजन्याः Ś. 4. --2 Of what consideration, i. e. of no account, worthless; राजेति कियती मात्रा Pt. 1. 40; मातः कियंतोऽरयः Ve. 5. 9. --3 Some, a little; a small number, a few (having an indefinite force); निजहृदि विकसंतः संति संतः कियंतः Bh. 2. 78; त्वदभिसरणरभसेन वलंती पतति पदानि कियंति चलंती Gīt. 6. --Comp. --एतिका effort, vigorous and persevering exertion. --कालम् ind. {1} how long. {2} some little time. --चिरं ind. how long; कियाच्चिरं श्राम्यसि गौरि Ku. 5. 50. --दूरं ind. {1} how far, how distant, how long; कियद्दूरे स जलाशयः Pt. 1; N. 1. 137. {2} for a short time, a little way.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0404-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कियत् त्रि० किमु + परिमाणे, वतुप् किमः क्यादेशः वस्य यः । किंपरिमाणे “गन्तव्यमस्ति कियदित्यसकृद् ब्रुवाणा” सा०, द०, “मदर्थसन्देशमृणालमन्थरः प्रियःकियद्दूरमिति त्वयोदिते” “भवेदमीभिः कमलोदयः कियान्” नैष०, स्त्रिया० ङीप् “निविशते यदि शूकशिखा पदे सृजति सा कियतीमिव न व्यथाम्” नैष० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2050,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कियत्, त्रि, किम्परिमाणमस्य (“किमिदंभ्यां वो घः” । ५ । २ । ४० । इति वतुप् । किमः क्यादेशः । वस्य घः ।) कियत् परिमाणम् ॥ कतो इति भाषा ॥ [] (“गन्तव्यमस्ति कियदित्यसकृद्ब्रूवाणा” ॥ इति साहित्यदर्पणम् ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-128-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें