🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:01:28 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

🌅 आज का शब्द
भंजक
वि भंगकारी । तोड़नेवाला
🔤 वर्ण-क्रम से शब्द देखें
शहिंदी वर्णमाला में व्यंजन का तीसवाँ वर्ण । इसका उच्चारण प्रधानतया तालु…शंकल्याण । मंगलशंकबैल, जो छक़ड़ा खोंवता हैशङ्कत्वनिरुक्तिf. N. of wkशंकनवह जो भयकारक हो । वह जिससे संभ्राति या विस्नयाकुल होशंकनापु क्रि॰ अ॰शंकनीयशंका करने योग्य । संदेहास्पदशंकरमंगल करनेवालाशंकरकथाf. N. of wkशंकरकवचn. N. of a Kavacaशंकरकविm. N. of a poet, Catशंकरकिंकरशंकर का दास । शिवभक्तशंकरकिंकरीभवm., the being or becoming a w˚ of Ś˚शंकरक्रोडm. N. of a Nyāya Commentaryशंकरगणm. N. of a poet, Subhशंकरगिरिm. N. of a mountain, Daśशंकरगीताf. N. of wk. Hcatशंकरगौरीशm. N. of a temple, Rājatशंकरचरित्रn. N. of wkशंकरचूरएक प्रकार का सर्प । विशेष—कहते हैं, इसकी उत्पत्ति पातराज और दूधराज सर्…शंकरचेतोविलासm. ‘the play of Śaṃkara's wit’, N. of an artificial poem by Śaṃkara-dī…शंकरजटारुद्रजटा । जटाधारी नाम का पौधाशंकरजयSee संक्षेप॑-शंकर-जयशंकरजित्m. N. of a man, Catशंकरजीm. N. of an author, ibशंकरजीकm. N. of a scribe, MWशंकरतालसंगीत में एक प्रकार का ताल । इसमें ११ मात्राएँ होती हैं । इसमें ९ आघात…शंकरतीर्थपुराणानुसार एक प्राचीन तीर्थ का नामशंकरदत्तmशंकरदयालुm. N. of authors, Catशंकरदासm. N. of authors, Catशंकरदिग्विजयm. ‘Śaṃkara's victory over every quarter (of the world)’, N. of a fanc…शंकरदिग्विजयडिण्डिमm. N. of wkशंकरदिग्विजयसारm. N. of wkशंकरदीक्षितm. N. of a writer of the last century (son of Dīkṣita Bāla-kṛṣṇa; auth…शंकरदेवm. N. of a form of Śiva, Catशंकरधरm. N. of a poet, ibशंकरनारायणm. Viṣṇu-Śiva (= हरि-हर), RTL. 65शंकरनारायणमाहात्म्यn. N. of wkशंकरनारायणाष्टोत्तरशतn. N. of wkशंकरपतिm. N. of a man, Buddhशंकरपत्त्रn. N. of wkशंकरपादभूषणn. N. of wkशंकरपुष्पm. a white Calotropis, L. (cf. शर्करा-प्˚)शंकरप्रादुर्भावm. N. of wkशंकरप्रियतीतर पक्षिशंकरप्रियाf. Śiva's wife, Kathāsशंकरबिन्दुmशंकरभट्टm. N. of authors, Catशंकरभट्टीfशंकरभट्टीयn. N. of works. (or of one wk.)शंकरभारतीतीर्थm. N. of an author, Catशंकरभाष्यन्यायसंग्रहm. N. of wkशंकरमन्दारसौरभn. N. of wkशंकरमत्तएक प्रकार का लोहा जिसे शंकरलोह भी कहते हैंशंकरमिश्रm. N. of various authors (esp. of a poet and a philosopher, son of Bha…शंकरर्क्ष(for -ऋक्ष), m. N. of the Nakṣatra Ārdrā (presided over by Śiva), Lशंकरलालm. N. of the patron of Kṣemendra (son of Bhū-dhara), Catशंकरवर्धनm. N. of a man, Rājatशंकरवर्मन्m. N. of a poet, Catशंकरवाणीशंकर का वाक्य अर्थात् ब्रह्मवाक्य जिसका सत्य होना परम निश्चित माना जात…शंकरवासकर्पूर संज्ञा पुं॰ भीमसेनी कपूर । बरासशंकरविजयm. ‘Śaṃkara's victory’, N. of Ānanda-giri's biography of Śaṃkarācārya …शंकरविजयविलासm. N. of a poemशंकरविलासm. N. of ch. of the SkandaP. and of another wk. by Vidyāraṇyaशंकरविलासचम्पूf. N. of a poem by Jagan-nāthaशंकरशिक्षाf. N. of wk. on Vedic phoneticsशंकरशुक्रपारा । पारदशंकरशुक्लm. N. of a learned man, Catशंकरशैलमहादेव जी का पर्वत, कैलासशंकरश्वशुरहिमवान् पर्वतशंकरसम्भवm. N. of chs. of the SkandaPशंकरसंहिताfशंकरसिद्धिm. N. of a man, Kathāsशंकरसेनm. N. of a writer on medicine, Catशंकरस्तुतिf. N. of the 7th Adhyāya of MBh. xशंकरस्तोत्रn. N. of a Stotra by Bāla-kṛṣṇaशंकरस्वामिन्m. N. of a Brāhman, Kathāsशंकरस्वामीदे॰ 'शंकराचार्य'शंकराएक प्रकार का राग जिसमें सब शुद्ध स्वर लगते हैं । यह दीपक राग का पुत्र …शंकराख्यN. of two medical works by Rāma and Śaṃkaraशंकराचारीश्रीशंकराचार्य द्वारा संस्थापित शैव धर्म का अनुयायीशंकराचार्यअद्बैत मत के प्रवर्तक एक प्रसिद्ब शैव आचार्य । विशेष—इनका जन्म सन् ७८८…शंकराचार्यचरितn. N. of wkशंकराचार्यविजयडिण्डिमn. N. of wk. (cf. शंकर-दिग्विजय-ड्˚)शंकराचार्यावतारकथाf. N. of wkशंकराचार्योत्पत्तिf. N. of wkशंकरादिसफेद आक । सफेद मदारशंकरानन्दm. N. of a philosopher (son of Vāñcheśa and Veṅkaṭāmbā, pupil of Ānand…शंकरानन्दतीर्थm. N. of authorशंकरानन्दनाथm. N. of authorशंकराभरणसंपूर्णा जाति का एक प्रकार का राग जो नटनारायण राग का पुत्र माना जाता ह…शंकराभ्युदयm. N. of a poem by Rāmakṛṣṇaशंकरालयकैलासशंकरावासकैलासशंकराष्टकn. N. of wk. by Lakṣmī-nārāyaṇaशंकराह्वाशमी का वृक्षशंकरीशिव की पत्नी पार्वतीशंकरीगीतn. N. of musical wkशंकरीगीतिf. N. of musical wkशंकरीयmfn. (fr. शंकर) g. उत्करादिशंकर्षणविष्णु का एक नामशंकवसकुची मछली । विशेष दे॰ 'सकुची'शंकव्यवह वस्तु जो शंकु या कील के योग्य हो । जैसे, काष्ठ आदिशंकामन में होनेवाला अनिष्ट का भय । डर । खौफ । खटकशंकाकुलशकित । संदेहयुक्तशङ्कातङ्कित(शङ्कात्˚), mfn. overcome with fear and anxiety, Subhशंकान्वितदे॰ 'शंकाकुल'शंकाभियोगसंदेह वा शंका का दोषारोपणशङ्कामयmf(ई)n. full of doubt or uncertainty, fearful, afraid, Rशंकालुजो प्रायः शंका या संदेह करता हो । शंकाशीलशङ्काशङ्कुm. the thorn or sting of doubt or fear, Rājatशङ्काशीलmfn. of hesitating or diffident disposition, prone to doubt, MWशंकासमाधानशंका या संदेह का निवारण या निराकरणशंकास्पदसंदेह, खटका वा भय का विषयशङ्कास्पृष्टmfn. touched with fear, seized with alarm, Meghशङ्काहीनmfn. free from doubt or apprehension, Wशंकितडरा हुआ । भयभीत । त्रस्त । जिसे संदेह हुआ होशङ्कितदृष्टिmfn. looking afraid or shy, Pañcatशङ्कितमनस्mfn. fainthearted, timid, apprehensive, MBh
📖 इस कोश में क्या-क्या है
  • 🟠 हिन्दी शब्दसागर — 137,370 प्रविष्टियाँ
  • 🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोश — 193,977 प्रविष्टियाँ
  • 🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोश — 33,683 प्रविष्टियाँ
  • 🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत) — 48,613 प्रविष्टियाँ
  • 🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत) — 38,911 प्रविष्टियाँ
  • 📗 अमरकोश — पर्याय-शब्द (इसी साइट का अमरकोश)

हर शब्द पर: सभी कोशों के अर्थ एक साथ, व्याकरण (लिंग/शब्द-भेद), व्युत्पत्ति, शास्त्रीय उद्धरण, मूल मुद्रित पृष्ठ का लिंक, अमरकोश के पर्याय, उससे बने समास/शब्द, और वे शब्द जिनके अर्थ में यह शब्द आता है। अर्थ में किसी शब्द को छूकर उसका भी अर्थ देख सकते हैं।

स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें