॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to have power, to gain power, to explain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | बलयतात् / बलयताद् / बलयतु | बलयताम् | बलयन्तु |
| मध्यम | बलय / बलयतात् / बलयताद् | बलयतम् | बलयत |
| उत्तम | बलयानि | बलयाव | बलयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बलयति · लट् (आत्मने.): बलयते · लिट्: बलयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): बलयाञ्चक्रे · लुट्: बलयिता · लुट् (आत्मने.): बलयिता · लृट्: बलयिष्यति · लृट् (आत्मने.): बलयिष्यते · लोट्: बलयतात् · लोट् (आत्मने.): बलयताम् · लङ्: अबलयत् · लङ् (आत्मने.): अबलयत · विधिलिङ्: बलयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): बलयेत · आशीर्लिङ्: बल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): बलयिषीष्ट · लुङ्: अबीबलत् · लुङ् (आत्मने.): अबीबलत · लृङ्: अबलयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अबलयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बलन · ण्वुल्: बलकः · तृच्: बलयिता · यत्: बल्यः · तव्य: बलयितव्यः · अनीयर्: बलनीयः · क्त: बलितः · क्तवतु: बलितवान् · शतृ: बलयन् · स्य-शतृ: बलयिष्यन् · शानच्: बलयमानः · क्त्वा: बलयित्वा · ल्यप्: प्रबलय्य · तुमुन्: बलयितुम् · णमुल्: बालम् · क्तिन्: बल्ति · क्वसु: बलयाम्बभूवान्
कु 📚 ➤ ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
बलय 📚 ➤ बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कु 📚 | उप एक उपसर्ग जो संज्ञा के पहले लगकर विशेषण का काम देता है । जिस शब्द क… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| बल् 📚 | only Intens. बल्बलीति, to whirl round in a circle, ŚBr | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड