🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 10:22:00 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

बल् (बलँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0123
धात्वर्थ: प्राणने — बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना (to have power, to gain power, to explain)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयतिबलयतःबलयन्ति
मध्यमबलयसिबलयथःबलयथ
उत्तमबलयामिबलयावःबलयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयतात् / बलयताद् / बलयतुबलयताम्बलयन्तु
मध्यमबलय / बलयतात् / बलयताद्बलयतम्बलयत
उत्तमबलयानिबलयावबलयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबलयत् / अबलयद्अबलयताम्अबलयन्
मध्यमअबलयःअबलयतम्अबलयत
उत्तमअबलयम्अबलयावअबलयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयेत् / बलयेद्बलयेताम्बलयेयुः
मध्यमबलयेःबलयेतम्बलयेत
उत्तमबलयेयम्बलयेवबलयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयिष्यतिबलयिष्यतःबलयिष्यन्ति
मध्यमबलयिष्यसिबलयिष्यथःबलयिष्यथ
उत्तमबलयिष्यामिबलयिष्यावःबलयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयिताबलयितारौबलयितारः
मध्यमबलयितासिबलयितास्थःबलयितास्थ
उत्तमबलयितास्मिबलयितास्वःबलयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबलयाञ्चकार / बलयामास / बलयाम्बभूवबलयाञ्चक्रतुः / बलयामासतुः / बलयाम्बभूवतुःबलयाञ्चक्रुः / बलयामासुः / बलयाम्बभूवुः
मध्यमबलयाञ्चकर्थ / बलयामासिथ / बलयाम्बभूविथबलयाञ्चक्रथुः / बलयामासथुः / बलयाम्बभूवथुःबलयाञ्चक्र / बलयामास / बलयाम्बभूव
उत्तमबलयाञ्चकर / बलयाञ्चकार / बलयामास / बलयाम्बभूवबलयाञ्चकृव / बलयामासिव / बलयाम्बभूविवबलयाञ्चकृम / बलयामासिम / बलयाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबीबलत् / अबीबलद्अबीबलताम्अबीबलन्
मध्यमअबीबलःअबीबलतम्अबीबलत
उत्तमअबीबलम्अबीबलावअबीबलाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमबल्यात् / बल्याद्बल्यास्ताम्बल्यासुः
मध्यमबल्याःबल्यास्तम्बल्यास्त
उत्तमबल्यासम्बल्यास्वबल्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअबलयिष्यत् / अबलयिष्यद्अबलयिष्यताम्अबलयिष्यन्
मध्यमअबलयिष्यःअबलयिष्यतम्अबलयिष्यत
उत्तमअबलयिष्यम्अबलयिष्यावअबलयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें