॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: डु पृथ्वी
संस्कृत: भूमिः, ईषदर्थः, जुगुप्सा, पापम् · पर्याय: भू, भूमि, अचला, अनन्ता, रसा
व्युत्पत्ति: कु - डु त्रिभुज या सपाट आकृति की आधार-रेखा
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कुः | कू | कवः |
| द्वितीया | कुम् | कू | कूः |
| तृतीया | क्वा | कुभ्याम् | कुभिः |
| चतुर्थी | कवे / क्वै | कुभ्याम् | कुभ्यः |
| पञ्चमी | कोः / क्वाः | कुभ्याम् | कुभ्यः |
| षष्ठी | कोः / क्वाः | क्वोः | कूनाम् |
| सप्तमी | कौ / क्वाम् | क्वोः | कुषु |
| सम्बोधन | हे को | हे कू | हे कवः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: याचना करना, मांगना
संस्कृत: याचने
अंग्रेज़ी: to act,to beg,to request,to seek
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अवत / अवनिष्ट | अवनिषाताम् | अवनिषत |
| मध्यम | अवथाः / अवनिष्ठाः | अवनिषाथाम् | अवनिध्वम् |
| उत्तम | अवनिषि | अवनिष्वहि | अवनिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वनोति · लट् (आत्मने.): वनुते · लिट्: ववान · लिट् (आत्मने.): ववने · लुट्: वनिता · लुट् (आत्मने.): वनिता · लृट्: वनिष्यति · लृट् (आत्मने.): वनिष्यते · लोट्: वनुतात् · लोट् (आत्मने.): वनुताम् · लङ्: अवनोत् · लङ् (आत्मने.): अवनुत · विधिलिङ्: वनुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): वन्वीत · आशीर्लिङ्: वन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वनिषीष्ट · लुङ्: अवनीत् · लुङ् (आत्मने.): अवत · लृङ्: अवनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वनन · ण्वुल्: वानकः · तृच्: वनिता · ण्यत्: वान्यः · तव्य: वनितव्यः · अनीयर्: वननीयः · क्त: वतः · क्तवतु: वतवान् · शतृ: वन्वन् · स्य-शतृ: वनिष्यन् · शानच्: वन्वानः · क्त्वा: वत्वा · ल्यप्: प्रवत्य · तुमुन्: वनितुम् · णमुल्: वानम् · घञ्: वानः · क्तिन्: वति · क्वसु: ववन्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कू | कु (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: कु (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | कु (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
| वत | वन् धातु (तनादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: अव्ययम् | वत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वन् + क्त |
कू 📚 ➤ डु पृथ्वी
संस्कृत: भूमिः, ईषदर्थः, जुगुप्सा, पापम् · पर्याय: भू, भूमि, अचला, अनन्ता, रसा
वत 📚 ➤ याचना करना, मांगना
संस्कृत: याचने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कु 📚 | उप एक उपसर्ग जो संज्ञा के पहले लगकर विशेषण का काम देता है । जिस शब्द क… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| वन् 📚 | cl. 1. P. (Dhātup. xiii, 19; 20; xix, 42) वनति (Ved. also ˚ते, and वन… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कु |
पृथ्वी के और नाम (२.१.३) — सर्वंसहा, वसुमती, वसुधा, उर्वी, वसुन्धरा, गोत्रा, पृथिवी, पृथ्वी |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड