🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:19:05 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

कोरित

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

कोरित

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

कोरित

अर्थ: कलीयुक्त, अङ्कुरित

संस्कृत: शब्दे

अंग्रेज़ी: to sound

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. कोरित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कुर् + णिच्+क्त
  2. कोरित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कुर् + णिच्+क्त

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — कोरित (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकोरितःकोरितौकोरिताः
द्वितीयाकोरितम्कोरितौकोरितान्
तृतीयाकोरितेनकोरिताभ्याम्कोरितैः
चतुर्थीकोरितायकोरिताभ्याम्कोरितेभ्यः
पञ्चमीकोरितात् / कोरिताद्कोरिताभ्याम्कोरितेभ्यः
षष्ठीकोरितस्यकोरितयोःकोरितानाम्
सप्तमीकोरितेकोरितयोःकोरितेषु
सम्बोधनहे कोरितहे कोरितौहे कोरिताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — कुर् (तुदादिगण) · अर्थ: शब्द करना (शब्दे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमकुरतिकुरतःकुरन्ति
मध्यमकुरसिकुरथःकुरथ
उत्तमकुरामिकुरावःकुरामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कुरति · लिट्: चुकोर · लुट्: कोरिता · लृट्: कोरिष्यति · लोट्: कुरतात् · लङ्: अकुरत् · विधिलिङ्: कुरेत् · आशीर्लिङ्: कूर्यात् · लुङ्: अकोरीत् · लृङ्: अकोरिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कोरण · ण्वुल्: कोरकः · तृच्: कोरिता · ण्यत्: कोर्यः · तव्य: कोरितव्यः · अनीयर्: कोरणीयः · क्त: कुरितः · क्तवतु: कुरितवान् · शतृ: कुरन् · स्य-शतृ: कोरिष्यन् · क्त्वा: कुरित्वा · ल्यप्: प्रकूर्य · तुमुन्: कोरितुम् · णमुल्: कोरम् · घञ्: कोरः · क्तिन्: कूर्ति · क्वसु: चुकूर्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — कोरित
कोरित
korita
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कोरित mfn. scraped out of the ground, Bhpr. ii, 26
pounded, ground, W.
budded, sprouted, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (313,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कोरित a. 1 Budded, sprouted. --2 Ground, pounded, reduced to small particles.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0426-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
कोरितकोरित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कुर् + णिच्+क्त 📚
अन्य सम्भावना: कोरित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कुर् + णिच्+क्त

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

कोरित 📚 ➤ कलीयुक्त, अङ्कुरित
संस्कृत: शब्दे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
कोरित 📚mfn. scraped out of the ground, Bhpr. ii, 26🔵🟣

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • कोरित: कुर् + णिच्+क्त — भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें