॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | काः | कौ | काः |
| द्वितीया | काम् | कौ | कः |
| तृतीया | का | काभ्याम् | काभिः |
| चतुर्थी | के | काभ्याम् | काभ्यः |
| पञ्चमी | कः | काभ्याम् | काभ्यः |
| षष्ठी | कः | कोः | काम् |
| सप्तमी | कि | कोः | कासु |
| सम्बोधन | हे काः | हे कौ | हे काः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कायति | कायतः | कायन्ति |
| मध्यम | कायसि | कायथः | कायथ |
| उत्तम | कायामि | कायावः | कायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कायति · लिट्: चकौ · लुट्: काता · लृट्: कास्यति · लोट्: कायतात् · लङ्: अकायत् · विधिलिङ्: कायेत् · आशीर्लिङ्: कायात् · लुङ्: अकासीत् · लृङ्: अकास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कान · ण्वुल्: कायकः · तृच्: काता · यत्: केयः · तव्य: कातव्यः · अनीयर्: कानीयः · क्त: कातः · क्तवतु: कातवान् · शतृ: कायन् · स्य-शतृ: कास्यन् · क्त्वा: कात्वा · ल्यप्: प्रकाय · तुमुन्: कातुम् · णमुल्: कायम् · घञ्: कायः · क्तिन्: काति · क्वसु: चकिवान्
अर्थ: हाव भाव करना, नखरा करना, लीला करना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: भावकरणे
अंग्रेज़ी: to act, to show tantrums, to enact
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हिलतात् / हिलताद् / हिलतु | हिलताम् | हिलन्तु |
| मध्यम | हिल / हिलतात् / हिलताद् | हिलतम् | हिलत |
| उत्तम | हिलानि | हिलाव | हिलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हिलति · लिट्: जिहेल · लुट्: हेलिता · लृट्: हेलिष्यति · लोट्: हिलतात् · लङ्: अहिलत् · विधिलिङ्: हिलेत् · आशीर्लिङ्: हिल्यात् · लुङ्: अहेलीत् · लृङ्: अहेलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हेलन · ण्वुल्: हेलकः · तृच्: हेलिता · ण्यत्: हेल्यः · तव्य: हेलितव्यः · अनीयर्: हेलनीयः · क्त: हिलितः · क्तवतु: हिलितवान् · शतृ: हिलन् · स्य-शतृ: हेलिष्यन् · क्त्वा: हिलित्वा · ल्यप्: प्रहिल्य · तुमुन्: हेलितुम् · णमुल्: हेलम् · घञ्: हेलः · क्तिन्: हिल्ति · क्वसु: जिहिल्वान्
कः 📚 ➤ शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
हिल 📚 ➤ हाव भाव करना, नखरा करना, लीला करना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: भावकरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| का 📚 | नाम जिसे श्रीकृष्णचंद्र ने मारा था । वृषभासुर | 🟠🔵🟣 |
| हिल् 📚 | (prob. artificial) cl. 6. P. हिलति, to sport amorously, dally, wanton,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कोहिल | कः + हिल | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड