॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to hum,to moan,to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अकौत् / अकौद् | अकुताम् | अकुवन् |
| मध्यम | अकौः | अकुतम् | अकुत |
| उत्तम | अकवम् | अकुव | अकुम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कौति · लिट्: चुकाव · लुट्: कोता · लृट्: कोष्यति · लोट्: कुतात् · लङ्: अकौत् · विधिलिङ्: कुयात् · आशीर्लिङ्: कूयात् · लुङ्: अकौषीत् · लृङ्: अकोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कवन · ण्वुल्: कावकः · तृच्: कोता · यत्: कव्यः · ण्यत्: काव्यः · तव्य: कोतव्यः · अनीयर्: कवनीयः · क्त: कुतः · क्तवतु: कुतवान् · शतृ: कुवन् · स्य-शतृ: कोष्यन् · क्त्वा: कुत्वा · ल्यप्: प्रकुत्य · तुमुन्: कोतुम् · णमुल्: कावम् · क्तिन्: कुति · क्वसु: चुकुवान्
अर्थ: व्याप्त होना, व्यापना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्याप्तौ
अंग्रेज़ी: to obtain,to pervade,to occupy,to reach, to get
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आपनम् | आपने | आपनानि |
| द्वितीया | आपनम् | आपने | आपनानि |
| तृतीया | आपनेन | आपनाभ्याम् | आपनैः |
| चतुर्थी | आपनाय | आपनाभ्याम् | आपनेभ्यः |
| पञ्चमी | आपनात् / आपनाद् | आपनाभ्याम् | आपनेभ्यः |
| षष्ठी | आपनस्य | आपनयोः | आपनानाम् |
| सप्तमी | आपने | आपनयोः | आपनेषु |
| सम्बोधन | हे आपन | हे आपने | हे आपनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आप्नोति | आप्नुतः | आप्नुवन्ति |
| मध्यम | आप्नोषि | आप्नुथः | आप्नुथ |
| उत्तम | आप्नोमि | आप्नुवः | आप्नुमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: आप्नोति · लिट्: आप · लुट्: आप्ता · लृट्: आप्स्यति · लोट्: आप्नुतात् · लङ्: आप्नोत् · विधिलिङ्: आप्नुयात् · आशीर्लिङ्: आप्यात् · लुङ्: आपत् · लृङ्: आप्स्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: आपन · ण्वुल्: आपकः · तृच्: आप्ता · ण्यत्: आप्यः · तव्य: आप्तव्यः · अनीयर्: आपनीयः · क्त: आप्तः · क्तवतु: आप्तवान् · शतृ: आप्नुवन् · स्य-शतृ: आप्स्यन् · क्त्वा: आप्त्वा · ल्यप्: प्राप्य · तुमुन्: आप्तुम् · णमुल्: आपम् · घञ्: आपः · क्तिन्: आप्ति · क्वसु: आपिवान्
कौः 📚 ➤ शब्द करना
संस्कृत: शब्दे
आपन 📚 ➤ व्याप्त होना, व्यापना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्याप्तौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| क् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| आपन 📚 | पु † आपनि पु † सर्व॰ दे॰ 'अपना' | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कौरापन | कौः + आपन | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड